علت اختلافات پاکستان وافغانستان(خط دیورند)چیست؟
«توافقنامه ای» که در در ۱۲ نوامبر ۱۸۹۳ بین عبدالرحمان خان(امیر افغانستان)، و هنری مورتیمر دیورند(وزیر خارجه بریتانیا)منعقد شد که مرزها را مشخص میکرد،اما با استقلال پاکستان ازهند در سال ۱۹۴۷ ، افغانستان خط دیورندرا مردود اعلام کرد.
دولت پاکستان روز جمعه۲۷ فوریه ۲۰۲۶ (۸ اسفند ۱۴۰۴) اعلام کرد که پس از بمباران شهرهای بزرگ افغانستان توسط اسلامآباد، در تشدید خطرناکی پس از تبادل مرگبار حملات هوایی بین دو کشور که روز قبل آغاز شد، وارد «جنگ آشکار» با مقامات طالبان در افغانستان شده است.
«شهباز شریف»(نخست وزیر پاکستان) قول داد که هرگونه جاهطلبی تهاجمی را «در هم بشکند» و در صفحه X نوشت که «نیروهای ما توانایی کامل برای در هم شکستن هرگونه جاهطلبی تهاجمی را دارند» و افزود که «تمام ملت دوشادوش نیروهای مسلح پاکستان ایستاده است.»
«خواجه آصف»(وزیر دفاع پاکستان)از طریق X تأیید کرد که «صبر ما تمام شده است. اکنون این جنگ آشکار بین ما و شماست.»
«محسن نقوی»(وزیر کشور پاکستان)پس از شنیده شدن انفجارها و تیراندازی در کابل و قندهار، گفت که حملات به افغانستان «پاسخی مناسب» بوده است.
«صدای انفجار و صدای جتهای جنگنده در کابل شنیده شد» در حالی که صدای هواپیما در قندهار در جنوب کشور نیز شنیده شد. دولت طالبان حملات هوایی پاکستان را تأیید کرد، اما ذبیحالله مجاهد، سخنگوی آن، گفت که هیچ تلفاتی نداشته است.
«عطاالله طرار» وزیر اطلاعات پاکستان، گفت که این حملات «مواضع دفاعی طالبان افغان» را در کابل و قندهار و همچنین در استان پکتیا هدف قرار داده است.
اسلام آباد میگوید این حملات در پاسخ به حمله جدید افغانستان به مواضع پاکستان در روز پنجشنبه انجام شده است، در حالی که مقامات طالبان اعلام کردند که در تشدید سریع درگیری، یک ضد حمله «گسترده» علیه مواضع نیروهای پاکستانی آغاز کردهاند.
موضوع تشدید تنشها بین پاکستان و افغانستان دوباره مطرح شده است، که با یک هفته درگیری شدید که با حملات هوایی شدید پاکستان آغاز شد و به عملیاتهای گسترده مرزی افغانستان منجر شد، مشخص شده است.
دور قبلی درگیریها بین این دو همسایه مسلمان در اکتبر گذشته رخ داد که بیش از ۷۰ کشته و صدها زخمی از هر دو طرف برجای گذاشت و با توافق آتشبس با میانجیگری قطر و ترکیه به پایان رسید.
این دور اخیر، شدیدترین شعلهور شدن خود را یکشنبه گذشته تجربه کرد که شاهد چهل حمله هوایی پاکستان و دهها تلفات از طرف افغانستان بود و گزارشها حاکی از کشته و زخمی شدن افراد بود.
پاکستان اعلام کرد که حملات هوایی روز یکشنبه ۰۳ اسفند ۱۴۰۴(۲۲ فوریه ۲۰۲۶) در پاسخ به حملات انتحاری اخیر، از جمله حمله به مسجدی در اسلام آباد در اوایل این ماه، انجام شده است.یکشنبه ، ۰۳ اسفند ۱۴۰۴
در بیانیهای که توسط وزارت اطلاعات منتشر شد، آمده است که پاکستان "عملیات هدفمند مبتنی بر اطلاعات را علیه هفت اردوگاه و مخفیگاه تروریستی متعلق به طالبان پاکستان آغاز کرده است."
از سوی دیگر، «ذبیحالله مجاهد»(سخنگوی دولت افغانستان) گفت که پاکستان «مردم غیرنظامی ما را در استانهای ننگرهار و پکتیکا بمباران کرد که منجر به شهادت و زخمی شدن دهها نفر، از جمله زنان و کودکان، شد.»
مجاهد در پاسخ به توجیه پاکستان برای این حملات توضیح داد: «ژنرالهای پاکستانی با این جنایات سعی در جبران ضعفهای امنیتی کشورشان دارند.»
پس از حملات روز یکشنبه، تنشها بین دو طرف ادامه یافت. روز سهشنبه شاهد تبادل آتش در امتداد مرز بودیم و روز چهارشنبه، پاکستان اعلام کرد که اقدامات امنیتی را تقویت کرده و دهها مظنون را دستگیر کرده است. همچنین از کشته شدن چهار افسر پلیس خود در کمین در نزدیکی مرز افغانستان خبر داد و طالبان پاکستان را مقصر دانست.
یک منبع نظامی افغان به الجزیره گفت که حملات ارتش افغانستان منجر به کشته شدن ۱۰ سرباز پاکستانی و تصرف ۱۳ پاسگاه نظامی در امتداد مرز با پاکستان شد.
این بخشی از آنچه دولت افغانستان آن را «عملیات تهاجمی تلافیجویانه» در امتداد مرز با پاکستان، در چندین نقطه در چندین استان مرزی افغانستان توصیف کرد، بود.
از سوی دیگر، اسلامآباد اعلام کرد که نیروهای امنیتی پاکستان روز پنجشنبه به آنچه «شلیک بیدلیل» طالبان افغان در چندین نقطه در امتداد مرز پاکستان و افغانستان نامید، پاسخ دادند.
سربازان پاکستانی در محل انفجار در یک مسجد شیعیان در اسلام آباد
این وزارتخانه اعلام کرد که نیروهای طالبان در چندین بخش در استان «خیبر پختونخوا» آتش گشودند و نیروهای پاکستانی «فوراً و مؤثر» پاسخ دادند و تلفات سنگینی وارد کردند و چندین موضع و تجهیزات را منهدم کردند.
توضیح مدیریت سایت-پیراسته فر:علت اختلافات افغانستان- پاکستان؟
تنشها بین افغانستان و پاکستان از زمانی که طالبان در سال ۲۰۲۱ پس از سالها اشغال و کنترل توسط ایالات متحده، کنترل کابل را به دست گرفتند، رو به افزایش بوده است.
در سال ۲۰۲۲، پاکستان شروع به ساخت حصار مرزی برای جلوگیری از نفوذ شبهنظامیان کرد، اقدامی که با مخالفت طالبان مواجه شد و منجر به افزایش درگیریها بین دو طرف شد.
روابط بین دو کشور به شدت رو به وخامت گذاشته است و درگیریهای مرزی مرگباری در ماههای اخیر رخ داده است.
اسلامآباد پیش از این گروههای جداییطلب مسلح در «بلوچستان» (جنوب)، «طالبان پاکستان» و سایر گروههای اسلامگرا در «خیبر پختونخوا»(شمال) را به استفاده از خاک افغانستان به عنوان پایگاهی برای انجام حملات متهم کرده است.
هزاران کامیون سرگردان در مرز
پس از درگیریها در اکتبر گذشته(مهر ۱۴۰۴)،ماه بعد شاهد بسته شدن چشمگیر مرز بین دو کشور بودیم که منجر به دهها میلیون دلار خسارت، هزاران کامیون سرگردان در مرز و جلوگیری از عبور دهها هزار نفر شد.
در دسامبر ۲۰۲۵(اواخر آذر ۱۴۰۴)درگیریهای جدید و شدیدی بین نیروهای پاکستانی و جنگجویان طالبان افغان در نزدیکی «گذرگاه مرزی اسپین بولدک-چمن» درگرفت که یکی از بدترین رویاروییها از زمان آغاز تلاشهای کاهش تنش بین دو طرف تقریباً دو ماه قبل از آن بود.
در فوریه امسال(اواخر بهمن ۱۴۰۴) گزارشی از سوی هیئت کمکرسانی سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) اعلام کرد که «در طول سه ماه آخر سال گذشته، ۷۰ غیرنظامی در افغانستان در نتیجه اقدامات منتسب به نیروهای پاکستانی کشته و تقریباً ۴۸۰ نفر زخمی شدند.»
«خط دیورند»(Durand Line)چیست؟
«مرز دیورند» یا «خط دیورند»
«دیورند»(نام مرز بین افغانستان و پاکستان است). این مرز در سال ۱۸۹۳ میلادی در زمان «عبدالرحمن خان بین»(پادشاه افغانستان) افغانستان و هند بریتانیایی به نمایندگی از «محمد عمر گلابی» تعیین شد.
هرچند این معاهده به صورت موقت برای یک قرن بود ولی بعد از جنگ سوم افغان و انگلیس که منجر به استقلال افغانستان شد،
در طی «پیمان راولپندی» در سال ۱۹۱۹ «مرز دیورند» بهصورت دایمی پذیرفته شده و سیاست خارجی افغانستان توسط «اماناللهشاه» به انگلیس واگذار شد.
توضیح مدیریت سایت-پیراسته فر:«معاهده راولپندی» چیست؟
پس از جنگ سوم میان افغانستان و انگلیس که به «جنگ تل» معروف است معاهدهای به نام «معاهده راولپندی میان افغانستان و انگلیس» به امضا «سر همیلتون گرانت» به نمایندگی انگلیس و «شاغاسی علی احمد خان» به نمایندگی افغانستان رسید که با امضای آن برای اولین بار بهطور دائمی و بدون در نظر گرفتن محدودیت طول حکمرانی هر امیر، «مرز دیورند» به عنوان مرز رسمی افغانستان با هند بریتانیایی مشخص گردید
این توافقنامه در ۸ آگوست ۱۹۱۹ در«شهر راولپندی»که در آن زمان بخشی از هند بریتانیا بود و اکنون در پاکستان قرار دارد، منعقد شد. افراد اصلی که آن را امضا کردند، نمایندگانی از بریتانیا و امارت افغانستان بودند.
براساس این توفقنامه، بریتانیا رسماً افغانستان را به عنوان یک کشور کاملاً مستقل به رسمیت شناخت. این گامی بزرگ برای افغانستان بود. این معاهده همچنین برخی از قوانین مهم در مورد مرزها را تعیین کرد. بریتانیا موافقت کرد که قلمرو آن در هند از «گذرگاه خیبر» که یک گذرگاه کوهستانی معروف است، فراتر نرود. همچنین، بریتانیا کمک مالی (یارانه) به افغانستان را متوقف کرد.در عوض، افغانستان موافقت کرد که مرزهایی را که قبلاً با هند بریتانیا تعیین شده بود، بپذیرد. این شامل به رسمیت شناختن خط دیورند به عنوان مرز رسمی بینالمللی بین افغانستان و هند بریتانیا بود.
سالهای بعد پس از استقلال هند و دو قسمت شدن هند و تأسیس کشور پاکستان، این مناطق واگذار شده به عنوان «مناطق خودمختار پاکستان» قبایلی در خاک پاکستان شناخته شدند.
«پس از عبدالرحمن خان، حاکمان افغانستان اکثراً مخالف به رسمیت شناختن مرز دیورند بودند.»
تا مدتها مردم افغانستان وپاکستان دو طرف مرز آزادانه میتوانستند به آن طرف مرز بروند، اما اکنون با امضای قراردادهایی که در زمان «حامد کرزی» و «اشرف غنی» با پاکستان امضا شد، پاکستان برای کنترل عبور و مرور در این مرز «سیم خاردار» کشیده و افراد فقط میتوانند با داشتن «ویزا» از مرز عبور کنند.
این مرز سبب اختلاف بین افغانستان و پاکستان شدهاست. دولت پاکستان، «مرز دیورند» را به عنوان مرز بینالمللی بین دو کشور به رسمیت میشناسد ولی افغانستان این مرز را قبول ندارد. این مرز در واقع «پشتونهای پاکستان و افغانستان» را از هم جدا کردهاست.افغانستان حداقل ۱۰۳ هزار کیلومتر مربع را در این قرارداد از دست داد.
«خط مرزی دیورند» است که دو کشور را از هم جدا میکند.
«این نقطه یک مین زمینی است که توسط بریتانیا، زمانی که امپراتوریاش بخش بزرگی از جهان، از جمله شبه قاره هند را کنترل میکرد، کاشته شده است.»
«خط مرزی دیورند»(نام وزیرامورخارجه انگلیس)
«خط مرزی دیورند» به نام وزیر امور خارجه بریتانیا برای هند در اواخر قرن نوزدهم نامگذاری شده است. طبق دانشنامه الجزیره، در ۱۲ نوامبر ۱۸۹۳،«عبدالرحمان خان»(امیر افغانستان)، و وزیر بریتانیا، «هنری مورتیمر دیورند» توافقنامهای را امضا کردند که مرز بین هند، که در آن زمان بخشی از امپراتوری بریتانیا بود، و افغانستان را مشخص میکرد.
افغانستان در آن زمان به عنوان یک «منطقه حائل بین نفوذ بریتانیا و روسیه در آسیای مرکزی» عمل میکرد.
با «استقلال پاکستان ازهند»در سال ۱۹۴۷ ، افغانستان هرگز یک توافق مرزی قطعی امضا نکردند.
«روابط بین افغانستان و پاکستان از زمان تأسیس پاکستان در سال ۱۹۴۷ در پایان حکومت استعماری بریتانیا در هند، پرتنش بوده است.»
«حامد کرزی»(رئیس جمهور سابق افغانستان) پیوسته پاکستان را به حمایت از شورشیان طالبان برای بیثبات کردن کشورش و مقابله با نفوذ هند در آنجا متهم میکرد، اتهاماتی که اسلام آباد همواره آن را رد میکرد.
دولتهای متوالی افغانستان این توافق ۱۰۰ ساله را به رسمیت نشناختهاند، نکتهای که ک«حامد کرزی» در ۴ مه ۲۰۱۳ با بیان اینکه کشورش این توافق را نمیپذیرد، تکرار کرد.
در مقابل، پاکستان، ایالات متحده و ناتو، همانطور که«آندرس فوگ راسموسن»(دبیرکل سابق ناتو) در اکتبر ۲۰۱۲ اظهار داشت، «خط دیورند» را به عنوان مرز بینالمللی بین پاکستان و افغانستان به رسمیت میشناسند.
مشاوره-روانشناسی