کراهت سفردر"روزجمعه"
امام صادق علیه السلام :سفر کردن در روزهای دوشنبه، چهارشنبه و «جمعه تا قبل از ظهر از سفر کردن اجتناب بشود» که دلالت بر بدی سفر و کراهت سفر در این روزهای هفته دارد.
بحارالانوارجلد۲۲،صفحه ۱۰۲
اجتنب السفر في يوم الإثنين و الأربعاء و قبل الظهر من يوم الجمعة. بحارالانوار مجلد 22 ص 102
امام صادق عليه السلام :سفر كردن ، در پيش از ظهر روز جمعه كراهت دارد زيرا ممكن است از نماز جمعه باز بماند. امّا پس از نماز از براى تبرّك جستن خوب است»./خصال، ج ۲، ص ۱۵۴؛ بحارالأنوار، ج ۵۹، ص ۳۳، ح ۶.
امام صادق عليه السلام فرمود: «هر كس قصد سفر دارد روز شنبه سفر كند كه اگر سنگى در روز شنبه از كوهى حركت كند خداوند آن را به جاى خود بازمىگرداند. وهرگاه كارها بر كسى دشوار شود روز سهشنبه طلب كند كه در آن روز آهن براى حضرت داوود عليه السلام نرم شد».
كافى وكتاب من لا يحضره الفقيه
***
مدیریت سایت-پیراسته فر:دراسلام آنقدر برای « روزجمعه»اهمیت داده اند که سفردراین روز را تاحدحرمت پیش برده اند-احتمال حرام بودن داده اند.به درس خارج آیت الله ميرزا جواد تبريزي دقت کنید:
برای حکم سفر در روزجمعه به بعض روایات تمسک شده است، یکی این روایت[۱]است :«محمد بن علی بن الحسین، باسناده عن السرّی، عن ابی الحسن علی بن محمد (ع) قال» آن سری درست نیست وسند صدوق هم به سری ظاهراً ذکر نشده است« یکره السفر والسعی فی الحوائج یوم الجمعهبکره من أجل الصلاه، فأما بعد الصلاه فجائز یبترّک به» ضعف سند این روایت ضرر نمی رساند، چون صدوق این روایت را در خصال به سند صحیح[۲]نقل کرده است ، » وفی الخصال عن ابیه» صدوق در خصال از پدرش نقل کرده است« عن سعد» سعد بن عبداللّه است که شیخ علی بن الحسین پدر صدوق بود، پدر صدوق از تلامیذ سعد بن عبداللّه اشعری است «عن ایوب بن نوح» که از اجلاّ است« عن ابن ابی عمیر عن عبداللّه بن سنان عن ابی عبداللّه (ع) مثله،وزاد: ویکره السفر والسعی فی الحوائج یومَ الجمعه بُکرهً من أجل الصلاه، واما بعد الصلاه فجائز یتبرک به» این اولی « یکره» است.
گفتیم: «یکره» در معنای لغویش منافات با حرمت ندارد، هم در موارد کراهت اصطلاحیه استعمال می شود هم در موارد حرمت، حتی در بعض کتب قدماء هم همین جور است، یا دم می آید که کلینی۱ بعض ابواب محرمه را به عنوان کراهت عنوان کرده است. با وجود این که فعل، فعل حرام بوده است (در کافی) این نحو کراهت معنای لغوی اش «جامع» است هم با حرمت وهم با کراهت اصطلاحیه می سازد.
آنهایی که به این روایت استدلال کرده اند، باید قرینه ای بر حرمت پیدا کنند، والّا «یکره» معنای اصطلاحی اش که معلوم است ومعنای لغوی اش «جامع» است. لفظی که برای جامع وضع شده است به خصوصیت دلالت نمی کند، به «جامع» دلالت می کند، خصوصیت باید از خارج استفاده بشود. لعلّ کسی بگوید: « فأمابعد الصلا ه فجائز» سفر بعد از صلاه جایز است، پس معلوم می شود قبل از صلاه جایز نیست « یکره» به معنای حرمت است.
این روایت من حیث السند صحیح است ولکن من حیث الدلالهضعیف است، دلالت نمی کند. در این روایت اگر مراد حرمت باشد، مدلولش این است که روز جمعه سفر کردن حرام است، تا اینکه نماز جمعه تمام بشود. بعد از زوال سفر کند، یا قبل از زوال سفر کند، فتاوای اصحاب حرمت سفر را قبل از زوال می گوید اشکالی ندارد، اگر بنا بشود این «یکره» به معنای حرمت باشد،به فتوای اصحاب دلالت نمی کند،«یکره السفر والسعی فی الحوائج یوم الجمعه»انسان روز جمعه ولو قبل از ظهر، اول صبح دکانش را باز کند،سعی در حوائج کند یا برود مثلاً بازار خرید کند این حرام است،یا سفر حرام است، کسی این را ملتزم نشده است. و«جایز » آن که در ذیل است، قرینه بر حرمت نمی شود،چرا؟ این که گفتیم: همیشه باید به خصوصیات روایت ملتفت شد،چون «واما بعد الصلاه فجائز» اگرتنها بود جای این توهم بود «فجایز یتبرک به» جایزی است که محبوب است« یتبرک به»یعنی «مبروک» است شرعاً برکت دارد، این جور جایز است این قرینه نمی شود که قبلش حرام است، اگر مطلق «جایز» بود جای این معنا بود که کسی بگوید این قرینه است ولکن در ذیل« فجایز یتبرک به» است یعنی جایزی است که برکت دارد شرعاً آن عیب ندارد، آیه هم می گوید:فاذاقضیت الصلاهفانتشروا فی الارض وابتغوا من فضل اللّه(۳) سعی در حوائج یا سفر در اوبرکتی است عیب ندارد(وابتغوا من فضل اللّه) به سفر باشد یا مثلاً برای خرید به بازار رفتن باشد. در مانحن فیه دلیل می شود بر اینکه «یکره» به معنای حرمت نیست، البته مفادش کراهت اصطلاحی است این را ملتزم می شویم که یوم الجمعه قبل از صلاه سفر کند وپی حاجت رفتن مکروه است
لذا صاحب وسائل در وسائل بابی عنوان نکرده است که« باب حرمه السفر یوم الجمعه بعد الزوال وقبل الصلاه» فقط عنوان کرده است که«باب کراهه السفر بعد طلوع الفجر یوم الجمعهواستحباب کونه بعد الصلاه او یوم السبت» که انسان سفر را یا بعد از زوال بکند یا یوم السبت بکند. دلیلی برای این حکم الزامی پیدا نمی شود./درس خارج آیت الله ميرزا جواد تبريزي
۱] وسائل الشیعه ج۵، باب۵۲ از ابواب صلاه الجمعه وآدابها، ح۱٫
[۲] وسائل الشیعه ج۵، باب۴۳ از ابواب صلاه الجمعه وآدابها، ح۲
[۳] جمعه/۱۰٫
آیت الله میرزا جواد تبریزی (متولد ۱۳۰۵ شمسی-تبریز)در ۲۸ آبان ۱۳۸۵ سن ۸۲ سالگی درقم فوت کردند.
مشاوره-روانشناسی