زاناکس (Xanax) اسم علمی آلپرازولام، دارویی است که برای اضطراب و اختلالات عصبی توسط پزشک تجویز می‮شود.‬‬‬‬‬
این دارو برای اختلال اضطراب فراگیر (GAD)، اضطراب همراه با افسردگی، و وحشت زدگی توصیه می‮شود. دیگر موارد استفاده آن، افسردگی و سندروم دوران پیش از قاعدگی (SMP) است. این دارو متعلق به گروهی دارویی تحت عنوان بنزودیازپین‮ها (senipezaidozneB) است و به شکل‮های گوناگون نظیر قرص، شربت، قرص‮های زبانی، قرص‮های زماندار موجود است.‬ این قرص توسط شرکت فایزر (Pfizer) ساخته شد و در سال 1981 به تایید وزارت دارو و غذای آمریکا (FDA) رسید. ‬‬‬‬‬

زاناکس مایع، آلپرازولام اینتسول (Alprazolam Intensol) ، توسط شرکت روکسان (Roxane) ساخته شد. قرص‌های زبانی آلپرازولام، نیراوام (Niravam) توسط شرکت دارویی روانه بازار شد.و در نهایت، قرص‮های زماندار، زاناکس ایکس آر (RX xanaX) نیز توسط شرکت فایزر ارائه شدند.‬‬ شرکت‮های دارویی گوناگونی قرص‮های معمولی آلپرازولام را تولید می‮کنند.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬

زاناکس از آن نوع دارو‮هایی است که بدن‌تان به آن عادت می‮کند، پس دوز (میزان) مصرفی خود را افزایش ندهید و بیش از زمانی که پزشک به شما توصیه می‮کند از آن استفاده نکنید. در غیر این صورت بدن‌تان بعد از مدتی نسبت به آن مقاوم می‌شود و دارو کارایی و تاثیرش را از دست می‮دهد.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬

سرمستی حاصل از زاناکس و اعتیاد

زاناکس و دیگر داروهای خانواده بنزودیازپین‮ ها جز دسته داروهایی هستند که بیش از بقیه مورد سوء استعمال قرار می‮گیرند. زاناکس اغلب به دلیل سرمستی آنی و آرامش بخشی که ایجاد می‮کند، مورد استفاده نابجا قرار می‮گیرد

بارداری و زاناکس

در دسته بندی بارداری FDA، زاناکس در رده D قرار دارد، یعنی بر طبق یافته‮های علمی زاناکس می‮تواند به جنین در حال رشد آسیب برساند. اگر حامله هستید، پیش از مصرف زاناکس این مسئله را با پزشک خود در میان بگذارید. داروهایی از این قبیل می‮توانند سبب بروز نارسایی‮های تنفسی در کودک بشوند، به خصوص اگر در سه ماهه اول بارداری مورد استفاده قرار بگیرند؛ اگر هم بعد از این سه ماه مصرف شود تاثیرات مضر دیگری خواهد داشت.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
در زمان شیردهی هم زاناکس داروی بی‮ خطری نیست.اگر بچه شیر می‌دهید، قبل از مصرف این دارو حتما با پزشک خود صحبت کنید، زیرا مصرف دارو در دوران شیردهی می‮تواند اثرات جانبی منفی بر روی شیرخوار داشته باشد.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬

***

قرص-الپرازولام(Alprazolam)

 مصرف"الپرازولام" درهنگام شیردهی

نام های دیگر تجاری آلپرازولام، زاناکس(Xanax) و نیراوام(Niravam) می باشد

آلپرازولام فعالیت سیستم اعصاب مرکزی را سرکوب می‌کند بدین معنی که از فعالیت، تحریک‌پذیری و واکنش مغز می‌کاهد و اجازه می‌دهد مغز و سیستم اعصاب مرکزی زمان بیشتری برای استراحت داشته باشند، این امر موجب تعادل بین سیستم اعصاب سمپاتیک و پاراسمپاتیک می‌گردد، به عبارتی می توان گفت این دارو اثر آرامبخش و کسل‌کننده دارد.

قرص اعصاب وبیخوابی

چون آلپرازولام منجربه خواب آلودگی و گیجی می شودبرنامه مصرف را طوری تنظیم نمایید که آغاز فعالیت روزانه شما حداقل ۱۰ ساعت بعد از مصرف این دارو باشد، به عنوان مثال اگر صبح ساعت ۸ از خواب بیدار می شوید قرص آلپرازولام را ساعت  ۹ الی ۱۰ شب مصرف نمایید تا هم از خواب کافی بهره مند شوید و هم هنگام بیدار شدن تقریبا با پایان اثر دارو همزمان باشد. همچنین مواد فعال در این دارو از طریق ادرار دفع می شوند و در صبح با نوشیدن ۲ لیوان آب بصورت ناشتا می توانید کمک به پایان اثر آن نمایید.

سرعت عمل این دارو بستگی به شدت بیماری، سن و همچنین سرعت متابولیزم(سوخت و ساز) بدن فرد دارد. در برخی از افراد در کمتر از ۵ دقیقه بعد از جذب اثر می کند.

به طور میانگین نیمه عمر زاناکس(آلپرازولام) ۱۱ ساعت می باشد اما در برخی افراد مبتلا به اختلالات شدید این زمان کوتاه تر بوده و نیاز است چند دوز در روز مصرف گردد.

مقایسه  آلپرازولام بادیازپام

اثر آلپرازولام تا ۱۰ برابر بیشتر از قرص والیوم(دیازپام) می باشد.

سرعت بالای جذب باشکم خالی

بهتر است زاناکس را با شکم خالی و با فاصله از غذا مصرف کنید، مصرف آن با معده پر سبب تاخیر در جذب و اثر دارو می شود به عبارتی ابتدا غذا باید هضم شود تا این دارو نیز همراه آن جذب گردد. اما زمانی که معده خالی است این دارو ظرف 5 الی ۳۰ دقیقه جذب و اثر می کند.

در افرادی که دچار اضطراب شدید یا حمله ناگهانی ترس می شوند می توانند قرص را زیر زبان قرار دهند تا سریعتر جذب گردد. همچنین محلول آلپرازولام نیز تولید می شود که از طریق دهان و زیر زبان جذب می گردد و مناسب برای این دسته از بیماران می باشد.

آلپرازولام نباید همراه با دارویی هایی که موجب خواب آلودگی می شوند مانند آنتی هیستامین ها، دیفن هیدرامین، دیازپام، زولپیدم، اکثر داروهای شل کننده عضلات، ضد دردها مانند کدئین، کلرپرومازین، ریسپریدون، امی تریپتیلین و ترازودون مصرف شود.

اگر یک وعده مصرف قرص را فراموش کردید؟

به محض یاد آوری آنرا مصرف کنید مگر آنکه به وعده بعدی نزدیک می باشید در اینصورت آنرا مصرف نکنید.

***

 استفاده از قرص هایی مانند زاناکس یا آلپرازولام در طول شیردهی
آلپرازولام قرصی متداول است که برای درمان نگرانی و بیماری های روحی استفاده می شود. این قرص جزو دسته قرص های بنزودیازپین است که وارد شیر مادر می شود.

توصیه شده است که قرص آلپرازولام در طول شیردهی مصرف نشود. زیرا این ماده وارد شیر مادر می شود. که ممکن است موجب بیماری های تنفسی در نوزاد می شود.

عوارض جانبی قرص آلپرازولام :

یبوست، تورم اندام، بیخوابی، خشک شدن دهان، سرگیجه، خواب آلودگی، فراموشی، تغییر شهوت جنسی، سردرد و تغییر بینایی ازجمله آنهاست.

آلپرازولام باعث افزایش پرولاکتین و تولید بیش از حد شیر می شود

از پزشک بخواهید قرص جایگزین( لورازپام و اوگزپام ) برای شما تجویز کند. 

قرص آلپرازولام در چهار دوز ۰/۲۵، ۰/۵، ۱ و دو میلی گرم وبارنگهای ، سفید است زرد و سبز موجود است

قطع ناگهانی قرص باعث علائمی مانند تومور، عرق کردن، افسردگی و سردرد می شود.،در نوزاد نیز علائمی مانند گریه، به هم خوردن زمان خواب و خارش نشان می دهد.

قرص آلپرازولام " اعتیاد"آوراست

به مرور زمان با مصرف این دارو مقدار زیادی دوپامین در مغز آزاد شده که ایجاد حس نشاط و خوشی در بیمار می‌کند، این امر موجب وابستگی به این حس خوب مصنوعی می‌شود و فرد تمایل به مصرف بیشتر و بیشتر این دارو خواهد داشت تا زمانی که دیگر بدون آن حس خوشی را تجربه نخواهد کرد و در این حالت کاملا به آن اعتیاد پیدا کرده است.

داروهای ضد افسردگی و اعصاب می توانند باعث تاخیر در قاعدگی بشوند

اگرمادر ناچاربه مصرف درزمان شیردهی شود؟

اگر ناچارید مقداری قرص مصرف کنید، پیش از مصرف قرص مقداری شیر برای چهارده ساعت شیردهی کنار بگذارید و سپس مصرف قرص را شروع کنید یا برای مدت کوتاه از شیر خشک استفاده کنید.
بعد از مصرف قرص آلپرازولام، چهارده ساعت شیر بدوشید و مطمئن شوید آلپرازولام از سیستم بدنتان خارج شده است. سپس شیردهی را شروع کنید.
اگر در یک دوره منظم از قرص آلپرازولام استفاده می کنید، سعی کنید به نوزاد شیر خشک بدهید.

دکتر سید مظفر روحانی(روانپزشک) در گفت و گو با سلامت نیوز درباره عوارض مصرف خودسرانه قرص های آلپرازولام برای داشتن خواب راحت گفت:

 آلپرازولام که نام تجاری آن زاناکس است قرص های نیم میلی گرمی و یک میلی گرمی است که به طور طبیعی توسط روانپزشکان و پزشکان برای اثرات ضداضطرابی و خواب آوری و به ندرت برای درمان افسردگی به طور معمول تجویز می کنند.
این دارو در موارد ضد اضطرابی در دوز بسیار پایین یعنی 25 صدم میلی گرم  تجویز می شود و در صورتی که به منظور درمان بی خوابی تجویز شود گاهی تا نیم میلی گرم نیز تجویز می شود و حداکثر دوز تجویزی این دارو 4 میلی گرم در روز در موارد بسیار شدید و در افرادی است که حملات اضطرابی بسیار شدیدی مثل پانیک دارند.
متاسفانه آلپرازولام امروزه به طور غیرمنطقی به عنوان یک داروی ضد ترس استفاده می شود و برخی از جوانان از آلپرازولام به عنوان داروی ضدترس و هراس و فوبی ها مثل موارد ترس شدید از امتحان و یا ترش شدید از حضور در جلسات اجتماعی استفاده می کنند و تصور می کنند با مصرف این دارو ترس شدید آنها کاهش پیدا می کند و در واقع این دارو به عنوان یک داروی ضدترس شناخته شده است.

مدت خواب آوری آلپرازولام
دکتر روحانی:اخیرا مقدار زیادی از این دارو را برای اثرات خواب آوری استفاده می کنند به دلیل اینکه این دارو سریع تر اثرات خواب آوری خود را نشان می دهد اما باید گفت که اثر خواب آوری این دارو تنها به مدت 4 ساعت است و به همین دلیل فرد مصرف دارو را افزایش می دهد که عاملی برای وابستگی شدید به دارو است.
 آیا این دارو اعتیادآور است؟

دکتر روحانی:تمام داروهای بنزودیازپینی اعتیاد آور هستند اما این دارو به دلیل اینکه اثر قوی دارد بعد از چند ساعت از مصرف دارو، مجددا فرد دچار اضطراب شدیدی می شود که به آن اضطراب معکوس می گویند که ناشی کاهش دارو در خون است به همین دلیل فرد به مصرف مجدد دارو روی می آورد که می تواند اعتیاد آور باشد.

آیا داروخانه ها اجازه فروش آزاد آلپرازولام را دارند؟

دکتر روحانی:کلیه داروهای بنزودیازپینی جزء داروهایی هستند که داروخانه ها بدون نسخه پزشک حق فروش ندارند اما متاسفانه بسیار می بینیم که این داروها به راحتی و با نسخه کهنه چندین بار در اختیار فرد قرار می دهند درحالی که این دارو فقط برای همان نسخه باید در اختیار فرد قرار داده شود.
روانپزشکان این داروها را حداکثر برای مدت دو هفته تجویز می کنند تا داروهای تجویز شده دیگر اثر خود را نشان دهند و اگر مدت زمان بیشتری مصرف این دارو تجویز شود باید تحت نظر پزشک باشد.