پژوهشگران می‌گویند با استفاده از دستگاه‌های رادار یک فضاپیما آنچه را که به نظر می‌رسد یک دریاچه آب شور در زیر سطح یخبندان کره مریخ باشد، کشف کرده‌اند. این دریاچه در مناطق مسطح قطب جنوبی مریخ قرار دارد و به اعتقاد دانشمندان می‌تواند محل زیست موجودات میکروبی باشد.

قطر دریاچه+عمق

خبرگزاری رویترز روز چهارشنبه(25جولای2018)۰۳ مرداد ۱۳۹۷- از قول پژوهشگران می‌گوید:

قطر این دریاچه حدود ۲۰ کیلومتر، شکل آن شبیه یک مثلث مدور 

در عمق ۱.۵ کیلومتری زیر سطح کره مریخ واقع شده است.

این اولین حجم آب مایع است که در کره مریخ کشف می‌شود.

احتمال وجود حیات در خارج از کره زمین یکی از سؤالات علمی مهم است و این کشف جدید شواهد وسوسه‌برانگیزی است، هر چند وجود حیات را ثابت نمی‌کند. آب همواره یکی از عوامل اصلی وجود یا پیدایش حیات تلقی شده است.

پژوهشگران گفتند اثبات وجود نوعی حیات در این دریاچه که شبیه دریاچه‌های زیر لایه‌های یخ کره زمین است سال‌ها طول خواهد کشید. شاید در مأموریت‌های بعدی بتوان در این نقطه حفاری و از آب دریاچه نمونه‌برداری کرد.

روبرتو اوروسی از مؤسسه فضایی ملی ایتالیا و مسئول این پژوهش که نتایج آن در مجله ساینس منتشر شده گفت:

«این نقطه در کره مریخ بیش از هر جای دیگری شبیه یک زیستگاه است، محلی که حیات می‌تواند در آن وجود داشته باشد.»

او افزود: «این محیط با نقاط تفریحی و یا دریاچه‌هایی که ماهی‌ها در آن شنا می‌کنند هیچ شباهتی ندارد. ولی ارگانیسم‌هایی شبیه به آنچه که در کره زمین وجود دارد می‌توانند در این محیط‌ها رشد کنند.

در کره زمین ارگانیسم‌های بسیار کوچکی هست که حتی می‌توانند در داخل لایه‌های یخ زندگی کنند.»

این دریاچه با کمک اطلاعاتی شناسایی و کشف شد که در فاصله ماه مه ۲۰۱۲ تا دسامبر ۲۰۱۵ توسط رادارهای مارس اکسپرس، فضاپیمای آژانس فضایی اروپا، از اعماق لایه‌های یخ در سطح کره مریخ جمع‌آوری شده است.

انریکو فلامینی یکی از مسئولان این پژوهش و دانشمند ارشد مؤسسه فضایی ملی ایتالیا می‌گوید: «ما اطلاعات جمع‌آوری شده را سال‌ها تجزیه و تحلیل کرده و روش‌های مناسبی ابداع کردیم تا مطمئن شویم آنچه که مشاهده شده بدون تردید آب مایع است.»

این دریاچه شبیه دریاچه‌هایی است که در کره زمين و زیر لایه‌های یخ در قطب جنوب و یا گرینلند کشف شده‌اند.

به نوشته رویترز، بستر دریاچه‌ها و رودخانه‌های خشک در سطح مریخ نشان می‌دهند که این سیاره در گذشته گرم‌تر و مرطوب‌تر بوده و حجم فراوانی از آب داشته است. نشانه‌هایی از وجود آب در سطح کره مریخ از جمله شواهد اثبات نشده‌ای از وجود آب روان در ارتفاعات مشاهده شده است. ولی تاکنون هیچ موردی از وجود آب راکد کشف نشده بود.

روبرتو اورورسی می‌گوید دمای آب این دریاچه پایین‌تر از دمای معمولی یخبندان است ولی به خاطر وجود نمک زیاد آب آن در حالت مایع باقی مانده است. او تخمین می‌زند که دمای آب این دریاچه بین منهای ۱۰ و منهای ۷۰ درجه سانتیگراد باشد.

به گفته او باید منتظر شد و دید آیا در آینده دریاچه‌های بیشتری در اعماق لایه‌های یخبندان مریخ شناسایی خواهد شد و یا اینکه مورد کشف شده یک دریاچه موسمی است.

این پژوهشگر افزود اگر در کره مریخ نیز مثل زمین شبکه‌ای از دریاچه‌ها در زیر لایه‌های یخبندان وجود داشته باشد نشان خواهد داد که بخشی از آب مایع میلیون‌ها سال در این حالت باقی مانده و حتی ممکن است مربوط به چند میلیارد سال پیش باشد که آب و هوای کره مریخ ملایم‌تر بود.

به گفته او سؤال مهم این است که آیا نوعی از حیات که ممکن است در گذشته‌های دور در کره مریخ شکل گرفته باشد راهی برای بقا تا امروز پیدا کرده است یا نه./رادیوفردا۰۳ مرداد ۱۳۹۷

تبخیر وتندیل« آب»مایع-درفضا

ادرارکردن

هنگامی که فضانوردان در فضا ادرار می کنند و آن را در فضا رها می سازند، ادرار به سرعت می جوشد و بخار می شود، بعد بلافاصله با تصعید یا متبلور شدن به طور مستقیم از گاز به جامد تبدیل می شود و در واقع به بلورهای ریز ادرار تبدیل می گردد.

پاسخ یک فضانورد :

هنگامی که فضانوردان در مأموریت هستند و ادرار می کنند و آن را به داخل فضا می ریزند، به شدت می جوشد. سپس بخار بلافاصله به حالت جامد در می آید و در پایان ابری از بلورهای بسیار ریز یخ زده به وجود خواهد آمد.

ادرار به طور کامل از آب نیست، با این حال ما انتظار داریم همین روندی که در رابطه با فضولات فضانوردان رخ می دهد برای یک لیوان آب هم پیش بیاید.

البته  گرما و سرما در فضا معنی ندارد زیرا دما میزان حرکت مولکول ها است. اگر ما ماده نداشته باشیم، چنان که در خلأ چنین است، پس دما هم نداریم.

دمادراعماق فضا

گرمایی که به به لیوان آب می رسد به این بستگی دارد که آیا در معرض نور خورشید و یا در تماس با سطح دیگری از این قبیل است و یا در تاریکی قرار دارد. در اعماق فضا، دمای یک شیء حدود ۲۴۰- سانتی گراد  است که بسیار سرد است،چون  آب در قله کوه بسیار آسان تر از سطح دریا به جوش می آید.

پدیده‌های فیزیکی در شرایط بی‌وزنی بسیار متفاوت از آن‌چیزی است که روی زمین اتفاق می‌افتد. یکی از این پدیده‌ها، شکل قطره آب است که مستقل از شکل آن، همیشه کروی است. نیروی جاذبه میان مولکول‌های آب در غیاب نیروهای مزاحم دیگری مانند جاذبه، سبب می‌شود آب به‌شکل کروی درآید. 

فضانوردان چگونه در فضا مسواک می‌زنند؟ 

کریس هادفیلد، فرمانده کانادایی ایستگاه فضایی بین‌المللی یکی از شش فضانورد (که به همراه دو فضانورد آمریکایی و سه روس)در ایستگاه فضایی در ماموریت اکسپدیشن ۳۵ بوده است 

چگونه فضانوردان بدون کثیف کردن ایستگاه در آن مسواک می زنند؟

 ما در ایستگاه آب جاری نداریم. در ایستگاه شیر آب و همچنین سینک برای جریان آب به درون لوله برای خروج وجود ندارد.

 از یک کیسه آب مقداری آب در فضا ریخته و قطرات شناور را با یک مسواک می‌گیریم تا بخوبی مرطوب شود، پس از قرار دادن خمیر دندان بر روی مسواک آن را درون دهان خود قرار داده و کاملا دندانهای خود را تمیز می‌کنیم،دراین زمان ،دهان  پر از خمیر دندان می شود که امکان  بیرون ریختن نیست، بنابراین باید آنرا قورت بدهم. خمیردندان آلوده به میکروب نبوده و قابل خوردن باشد.

هادفیلد در مجموعه فیلمهای قبلی خود به ساخت ساندویچ کره بادام‌زمینی و عسل، نمایش شستشوی دستها و گرفتن ناخن در فضا پرداخته است.

فضانوردان چگونه از توالت استفاده می‌کنند و به نظافت خود می‌پردازند؟

ابزارهای گران قیمت و حساس ایستگاه فضایی میانه‌ی خوبی با کمترین مقدار مو، ناخن یا قطرات آب ندارند! به این ترکیب مقداری هم جاذبه اضافه کنید، حالا منتظر رخ دادن فاجعه باشید! به همین دلیل خدمه‌ی ایستگاه در هنگام نظافت خود بسیار مراقب هستند.

کریس هتفیلد کانادایی که سمت فرماندهی ماموریت را بر عهده دارد (و در سال ۲۰۱۳ به دلیل انتشار ویدئوهایی از ایستگاه فضایی  چهره‌ای معروف شده) می‌گوید که حتی آنها حتی مجبورند پس از مسواک زدن تمام مواد داخل دهان را قورت بدهند . هتفیلد در کانالش در یوتیوب نشان می‌دهد که چگونه با صابون‌هایی بدون قابلیت کف‌کنندگی دست‌هایشان را می‌شویند، با استفاده از ژل مخصوصی ریش‌هایشان را می‌تراشند، با استفاده از دستگاه مکش موهای‌شان را کوتاه می‌کنند و ناخن‌های گرفته شده و در حال پرواز! را دانه‌به‌دانه، گیر می‌اندازند.

کولمن می‌گوید که آن ها از شامپوهایی باز هم بدون کف برای شستشوی موهای سر خود استفاده می‌کنند، البته کولمن گفته است که خود تا کنون این کار را نکرده و فکر نمی‌کند که چیزی را از دست داده باشد. برای شستن بدن هم فضانوردان از اسفنج استفاده می‌کنند.

حالا که فهمیدیم خدمه ی ایستگاه فضایی چگونه نظافت می‌کنند، نوبت بررسی داستان توالت رفتن است! خب طبیعی است که ایستگاه فضایی نمی‌تواند توالت‌هایی مشابه یکی از توالت‌های روی زمین داشته باشد. در عوض توالت‌های فضایی از یک سیستم مکش استفاده می‌کنند تا مواد زائد را جمع‌آوری کنند، این مواد سپس به داخل یک کیسه ی نگه‌دارنده ی آلومینیومی هدایت می‌شود تا زمانی که کیسه به طور کامل پر شود. سپس این کیسه‌های پر شده به سمت اتمسفر زمین پرتاب می‌شوند تا بر اثر اصطکاک در هنگام ورود به جو بسوزند.

تریسی کالدوِل دیسون که در سال ۲۰۱۰ جزو افراد حاضر در ایستگاه فضایی بود به هافینگتون پست می‌گوید، در زمان فعالیت او در ایستگاه فضایی، با سیستم توالت آنجا به مشکل خورده بود، زیرا طراحی آن توسط روس‌ها و اساسا بر اساس ویژگی‌های مردانه صورت گرفته بود. بنا به گفته ی هتفیلد ادرار فضانوردان هم دوباره به چرخه‌ی آب ایستگاه فضایی برمی‌گردد تا آب آشامیدنی آنها و آب لازم برای غذاهای‌شان را فراهم آورد!

توالت-دستشویی فضانوردان چگونه است؟

یک فرد سالم، روزانه به طور متوسط ۱۲۸ گرم مدفوع تولید می کند که در سال ۴۶٫۷ کیلوگرم می شود. برای ماموریتی به مریخ که ممکن است دو تا سه سال طول بکشد، تیمی شش نفره از فضانوردان حضور خواهند داشت که مجموعا ۱۳۶ کیلوگرم مدفوع تولید خواهند کرد.

در دوران آپولو، فضانوردان برای دفع ضایعات بدن خود از یک کیسه پلاستیکی استفاده می کردند و برای آنکه چیزی از این کیسه به بیرون نشت نکند آن را با استفاده از نوعی چسب به بدن خود متصل می کردند.

گفته شده در آخرین پروازی که به سال ۱۹۶۳ میلادی توسط فضاپیمای مرکوری انجام شد، به دلیل نشت ادرار فضانوردان از کیسه نگهداری، سیستم فضاپیما دچار اختلالات جدی شد. به همین دلیل دیگر امکان استفاده از آن کیسه ها نبود.

شناور شدن مدفوع و ضایعات انسانی در محیط فضاپیما نیز بسیار خطرآفرین است چراکه ممکن است ذرات ریز و آلوده ادرار یا مدفوع به صورت ناگهانی وارد بدن این افراد شده و سلامت شان به خطر بیاندازند.

دان رتک ملقب به «دکتر سیفون» یکی از مهندسان بازنشسته مرکز استاندارد همیلتون است که حالا با نام UTC Aerospace Systems شناخته می شود. وی قبلا  در واحد پشتیبانی «ناسا»ماموریت شماره ۱۳ آپولو به ایفای نقش پرداخته است، سیستمی را طراحی کرد که ادرار و مدفوع فضانوردان را از هم جدا می کرد. این سیستم از نوعی مکانیزم مکشی بهره می برد ،دستگاهی که ادرار مایع در فضا شناور می شود و مدفوع که شکل جامدی دارد نیز به سمت پایین حرکت نمی کند،این دستگاه ادرار را در بخشی فنجانی شکل جمع می کرد و ضایعات جامد نیز به درون ظرفی کشیده شده و سپس در معرض شرایط خلاء قرار داده می شد (به حالت فشرده شده منجمد-خشک).

در حال حاضر، شکل دیگری از این دستگاه در ایستگاه فضایی بین المللی مورد استفاده قرار می گیرد که البته دو تفاوت عمده دارد: نخست اینکه ادرار جمع شده در این دستگاه پس از تصفیه به صورت آب سالم در آمده و مجددا استفاده می شود و دیگری اینکه در آن دیگر مدفوع انسانی به صورت منجمد و خشک در نمی آید.

توالت-دستشویی درفضا

سیستم بازیافتی نصب شده در ایستگاه فضایی بین المللی همچنین رطوبت را از هوا دریافت می کند که عموما همان عرق و هوای بازدم فضانوردان است. در مورد ضایعات جامد نیز باید بگوییم که در عصر شاتل، این ضایعات مجددا به زمین باز گردانده می شد.

در ایستگاه فضایی بین المللی این نوع ضایعات انسانی در ظرف های پلاستیکی یا فلزی نگه داری می شوkد و بعد از پر شدن این ظروف، فضانوردان آنها را در یک وسیله روسی به نام Progress بار کرده و از ایستگاه آزادش می کنند و اجازه می دهند که روی زمین سقوط کند. این دستگاه نیز در حین ورود به جو زمین در کنار دیگر ضایعات و زباله های تولید شده در ایستگاه در نتیجه افزایش حرارت می سوزد.

اما این روش بنابر دو دلیل مطلوب نیست: نخست اینکه هرچیزی که از ایستگاه فضایی بین المللی به بیرون رها شود، بدون وارد کردن نیروی قابل توجه زیاد هم از آن دور نخواهد شد. بنابراین اگر چیزی را از این ایستگاه دور بریزید، چندان از شما دور نخواهد شد و مسیر حرکت تان را دنبال می کند. برای وارد کردن نیرو به این بسته ها هم به قفل های هوایی نیاز خواهید داشت که اندکی در خود هوا داشته باشند تا نوعی اثر رفع فشار انفجاری را ایجاد کنند. این کار نیز هوا را به هدر خواهد داد.

درمأموریت های اخیر«لباس"های فضانوردان مجهز به تجهیزات دستشویی است.

مدت مأموریت

معمولاً هرمأموریت حدود ۵ماه تا ۵ سال طول می کشد

برای ماموریتی به مریخ حدود دو  سال طول  می کشد که مأموریت «کریس هادفیلد»ازاین نوع بوده است.

مدیریت سایت-پیراسته فر:درگردآوری این مطالب ویرایش واصلاحاتی درجمع وجورکردن (خلاصه ومفیدبودن)انجام گرفته است.