خشم چیست؟کنترل خشم چگونه است، اتاق خشم چیست؟
اتاق خشم(Anger Room)چیست؟
در شهر لُدز در مرکز لهستان، یک “اتاق خشم” راه افتاده است که در آن مشتریان به ازای خرد کردن وسایل معمول خانگی همچون نمایشگرهای رایانه (مانیتور)، فنجانهای شیشهای، تلویزیونها، و دیگر وسایل، هزینهای را میپردازند.
مشتریان با پرداخت ۳۵ یورو میتوانند نیم ساعت را در اتاق خشم بگذرانند و میتوانند سلاحشان را هم خودشان انتخاب کنند-چوب بیسبال؟ دیلم؟- و میتوانند با تکهتکه کردن هر چیزی در اتاق، گوشههای تاریک ناخودآگاهشان را به سرعت از میان بردارند.
صاحب این کسبوکار، ژیسلاو هافمن به خبرگزاری تلگراف گفت : “این همهی آن چیزی است که هر شخصی میخواهد. به باور من اینجا برای افراد آرامی بهتر است که فقط میخواهند به اینجا بیایند و به سیم آخر بزنند و چیزی را تخریب کنند، و این کار در حالت معمول ممنوع است.” “من همیشه شیفتهی این قضیه بودم که مردم چگونه میتوانند پس از یک مسابقهی فوتبال، یک دستگاه تلویزیون را از طبقهی ۱۱ به پایین پرتاب کنند. بنابراین اکنون مردم میتوانند به اینجا بیایند و این کار را برای خودشان انجام دهند. این کارسرگرمکننده است.
***
خشم چیست؟
خشم عکسالعمل طبیعی در برابر تهدید، خطر است که به ما این اجازه را میدهد که در شرایط بحرانی از خود دفاع کنیم و مانند سایر احساسات، نشانه سلامت و تندرستی و عواطف انسانی میباشد. بنابراین عصبانیت برای بقا و پایداری انسانها ضروری و اجتناب ناپذیر است و نظیر سایر احساسات انسان با ویژگیهای روانشناسی اشخاص تغییر میکند. خشم میتواند عصبانیت و ناراحتی جزیی و یا در نوع حاد آن واکنشی جنونآمیز باشد. هنگامی که عصبانی میشوید آثار فیزیولوژیک خشم در بدن ظاهر میشود، ضربان قلب و فشار خونتان بالا میرود و میزان ترشح هورمونها نیز افزایش مییابد. همچنین واکنشهای رفتاری را به دنبال دارد که اگر از کنترل خارج شود، میتواند پیامدهای ناگوار در محیط کار، روابط شخصی و در تمامی عرصههای زندگی شما به وجود آورد.
دکتر چارلز اِسپیلبِرگِر (Charles Spielberger)، روانشناسِ متخصص در حیطهی مطالعات خشم میگوید: «خشم یک حالت احساسی است که شدت آن از ناراحتی خفیف تا غضب و تندخویی شدید، متغیر است». خشم نیز مانند احساسات دیگر، با تغییرات روانی و بیولوژیکی همراه است. زمانی که عصبانی میشوید، ضربان قلب و فشار خون شما، همینطور سطح هورمونهای انرژی، آدرنالین و نورآدرنالین شما بالا میرود.
خشم میتواند هم به دلیل اتفاقات بیرونی و هم اتفاقات درونی ایجاد شود. شما میتوانید از یک فرد (مثلا همکار یا مدیر خود) یا یک اتفاق (مثلا ترافیک یا لغو پرواز) عصبانی شوید یا نگرانی و فکر کردن زیاد به مشکلات شخصیِ خودتان سبب بروز خشم شود. خاطراتِ حوادث آسیبزا هم میتوانند محرک احساس خشم باشند.
راه غریزی و طبیعی ابراز خشم، این است که با خشونت واکنش نشان دهید. خشم یک واکنش طبیعی به خطرات است و سبب اِلقای احساسات و رفتارهای پرقدرت و اغلب پرخاشجویانهای میشود که لازمهی جنگیدن و دفاع از خودمان در برابر خطر است. بنابراین، مقدار خاصی از خشم برای بقای ما ضروری است.
از سوی دیگر، ما نمیتوانیم به هر کس و هر چیزی که ما را آزرده و ناراحت میکند، حملهور شویم. قوانین، هنجارهای اجتماعی و عقل سلیم، افسار خشم ما را در دست دارند.
واکنش متفاوت افرادبه احساس خشم :
ابراز خشم
سرکوب خشم
آرام کردن خشم
ابراز خشم به یک شیوهی جدی و نه پرخاشجویانه، سالمترین راه است. برای پیاده کردن این روش، باید نیازهایتان و روشهای برآورده کردن آنها را بدون آزردن دیگران، یاد بگیرید. جدی بودن به معنای پررو بودن یا متوقع بودن نیست، بلکه به معنای محترم شمردن خودتان و دیگران است.
خشم را میتوان سرکوب کرد و سپس آن را به مسیر دیگری هدایت نمود. این اتفاق اینگونه میافتد که شما جلوی خشمتان را میگیرید، دست از فکر کردن به آن برمیدارید و روی یک چیز مثبت تمرکز میکنید. هدفتان این است که خشمتان را مهار یا سرکوب کنید و آن را به یک رفتار سازندهتر تبدیل کنید. خطرِ نهفته در این نوع واکنش این است که شاید بتوانید واکنش بیرونیتان را به خشم به شکل مثبت ابراز کنید، اما واکنش درونی شما به خشم، همچنان منفی خواهد بود. خشمی که اجازهی ابراز پیدا نکند، از درون میتواند سبب فشار خون بالا یا افسردگی شود.
خشم ابرازنشده مشکلات دیگری را هم در پی دارد. این حالت میتواند منجر به بروزِ بیمارگونهی خشم شود، مثلا بروز رفتارهای پرخاشگرانهی منفعل (انتقام گرفتن از دیگران به صورت غیرمستقیم و بدون گفتن دلیل، به جای مواجههی مستقیم با آنها) یا شکلگیری شخصیتی که به نظر میرسد همیشه بدبین و کنایهگو است. کسانی که دائم دیگران را تحقیر میکنند، از هر چیزی انتقاد میکنند و نظرات کنایهآمیز ابراز میکنند، یاد نگرفتهاند چگونه خشم خود را به نحو سازندهای ابراز کنند و بیرون بریزند. جای تعجب نیست اگر این افراد روابط موفقیتآمیز زیادی هم نداشته باشند.
در نهایت، راه دیگر رویارویی با خشم این است که آن را از درون آرام سازید. این رویکرد نه تنها به معنای کنترل رفتار بیرونی، بلکه به معنای کنترل واکنشهای درونی، پایین آوردن ضربان قلب، آرام کردن خودتان و فروکش کردن احساس خشم هم هست.
همانطور که دکتر اسپیلبرگر اشاره میکند: «وقتی هیچیک از این سه تکنیک جوابگو نباشند، اینجا جایی است که فرد ممکن است آسیب ببیند.»
چراخشم
به گفتهی دکتر جِری دیفِنباکِر (Jerry Deffenbacher)، روانشناسِ متخصص در حیطهی مدیریت خشم، برخی از افراد، واقعا کلهشان داغتر از دیگران است، سریعتر و شدیدتر از دیگران عصبانی میشوند. کسانی هم هستند که خشمشان را با صدای بلند و رفتارهاری پرخاشگرانه نشان نمیدهند، اما همیشه زودرنج و بداخلاق هستند. کسانی که به راحتی خشمگین میشوند، فرد یا چیزی که آنها را خشمگین کرده است، به باد فحش و ناسزا نمیگیرند و هر چیزی که دمِ دستشان باشد به طرفش پرتاب نمیکنند، بلکه خشم خود را میبلعند و گاهی اوقات که کم میآورند، از اجتماع و جمع فاصله میگیرند، ترشرویی میکنند یا آنقدر خودخوری میکنند که به لحاظ جسمی هم بیمار میشوند.
کسانی که به راحتی خشمگین میشوند، معمولا خصیصهای دارند که برخی از روانشناسان به آن «تحمل کم نسبت به ناامیدی» میگویند و معنای سادهاش این است که آنها احساس میکنند نباید در معرض ناامیدی، ناراحتی یا دلخوری قرار بگیرند. آنها نمیتوانند با برخی از مسائل به راحتی کنار بیایند و اگر موقعیتی پیش بیاید که به نوعی بویی از بیانصافی و بیعدالتی بدهد (مثلا کسی به خاطر یک اشتباه جزئی، از آنها عیبجویی کند)، به شدت عصبانی میشوند.
چه چیزی باعث بروز این واکنشهای شدید در این افراد میشود؟ شماری از دلایل وجود دارند. یک دلیل آن میتواند ژنتیکی یا فیزیولوژیکی باشد. شواهدی وجود دارد که نشان میدهد برخی از کودکان، زودرنج و نازکنارنجی به دنیا میآیند و نشانههای آن از همان دوران کودکی مشخص است. دلیل دیگر میتواند اجتماعی-فرهنگی باشد. خشم را اغلب منفی میانگارند. به ما یاد دادهاند که بروز اضطراب، افسردگی یا دیگر احساسات، طبیعی و درست است، اما بروز خشم از این قاعده مستثنی است. در نتیجه، ما یاد نگرفتهایم چگونه خشم را کنترل کنیم یا آن را به نحو سازندهای بروز دهیم.
یافتهی تحقیقاتی دیگر حاکی از آن است که سابقهی خانوادگی هم در این رابطه نقش دارد. معمولا، افرادی که زود خشمگین میشوند، در خانوادههای از هم گسیخته، آشفته و ضعیف در روابط عاطفی بزرگ شدهاند.
روش های کنترل وفروکش کردن خشم
واما یک راه متفاوت
- یک شرکت روسی یک روش غیرمعمول تخلیه خشم و استرس به مشتریان خود پیشنهاد می دهد. افراد خشمگین می توانند با پتک به جان وسیله های یک اتاق بیافتند.
خط تلفنی "فحاشی"برای «تخلیه خشم» در آلمان
این خط تلفن ۲۴ ساعته دایر است و اپراتورهای آن آماده درد و دل با تماسگیرندگان عصبانی و تخلیه خشم آنها هستند.
«آیا می دانستید در آلمان خط تلفنی وجود دارد که مردم می توانند هنگام عصبانیت با تماس گرفتن با این خط، به زمین و زمان فحش و ناسزا بگویند و عصبانیت خود را تخلیه کنند. دو کارآفرین آلمانی در سال ۲۰۱۲ ایده ابتکاری راه اندازی یک خط تلفن برای کنترل و تخلیه خشم را به مورد اجرا گذاشته اند و حالا شهروندان آلمانی می توانند در صورت عصبانیت با پرداخت هزینه ۱.۵ یورو در دقیقه با اپراتورهای این خط تلفن تماس گرفته و با آنها صحبت کنند و خشم خود را به هر شکلی با گفتن عبارات ناسزا به این و آن، تخلیه کنند.
دو مرد آلمانی به نام های " رالف شولتی" و "الکساندر براندنبورگ" که کارمند یک شرکت اطلاع رسانی هستند در تجربه شخصی خود در کارشان با مواردی از خشم و عصبانیت مراجعانشان مواجه شده و ایده تاسیس یک خط تلفن برای دردودل مردم عصبانی به ذهن شان رسیده و این ایده را پس از مشورت با روانشناسان و اهل فن به مورد اجرا گذاشته اند.
این خط تلفن که "دفتر تخلیه خشم" نام دارد هفت روز هفته و به صورت ۲۴ ساعته فعال است و اپراتورهای آن با لحنی همدردانه با تماسگیرندگان صحبت کرده و با آنها همراهی میکنند. مثلا اپراتورهای به تماس گیرندگان عصبانی می گویند: «این سومین مورد مشابهی است که امروز داشتهایم. دلیل ناراحتی شما فقط همین است یا چیز دیگری هم هست؟»
"رالف شولتی" ۴۶ ساله یکی از بانیان این خط تلفنی به خبرگزاری رویترز گفته است: «ما مردم عصبانی را قضاوت نمی کنیم. عصبانیت گاهی اتفاق می افتد و طبیعی است. با خط تلفن ما شما میتوانید خشم خود را بدون عواقب تخلیه کنید. اگر شما در کارتان عصبانی شوید شما این عصبانیت را به خانه برده و روی همسرتان تخلیه میکنید در حالی که او مقصر عصبانیت شما نیست.»/۲۵ بهمن ۱۳۹۶ ایسنا
مشاوره-روانشناسی