خانه مشاور

هر خانمی 2 تخمدان دارد تقریباً به اندازه بادام که در دو طرف رحم قرار گرفته است .

تخمدان دو عمل اصلی  تخمک گذاری  و ترشح هورمون استروژن را  انجام میدهد.  اگر به هر دلیل تخمدان خانمی فعالیت نداشته باشد، در بیمار عوارضی در اثر کمبود هورمون استروژن ایجاد میشود. تغییراتی در ظاهر بیمار بوجود می آید و جوانی و شادابی پوست از بین میرود .

اگر یکی از تخمدان‌ها مشکل داشته باشد، بارداری منتفی نیست ،اگرچه نسبت به فردی که ۲ تخمدان سالم دارد کمتر است.

اکثرا کیست ها خود به خود حتی بدون درمان پس از چند ماه از بین می روند ولی گاهی اوقات نیز سبب عوارض می شوند . بهترین راه محافظت از سلامتی تخمدان ها دانستن علائم کیست و مراجعه و معاینات مکرر و منظم حداقل سالیانه یک بار ( معاینه زن سالم ) می باشد .

کیست تخمدان عبارت است از یک کیسه حاوی مایع ، درون یا روی تخمدان 

علائم کیست تخمدان:

درد شکمی بخصوص قبل از پریود یا در انتهای دوره پریود .

درد لگنی که به سمت کمر حتی اندام تحتانی تیر می کشد .

درد حین نزدیکی .

تکرر و مشکل و درد حین ادرار کردن ( به علت محل قرار گیری کیست و فشار روی مثانه ) .

تهوع و استفراغ و تب .

درد شدید و حاد شکمی که به صورت ناگهانی به خصوص پس از فعالیت جنسی ایجاد می شود .

علائم شوک ( افت فشارخون ، عرق سرد و تپش قلب ) که در هنگام پارگی کیست ایجاد می شود .

علت : فولیکول های طبیعی تخمدان در هر دوره ماهیانه رشد می کنند و هورمون استروژن و پروژسترون تولید کرده و گامت ( تخمک ) داخل آن آزاد می شود . اگر این فولیکول به رشد خود ادامه دهد کیست ایجاد می شود که به آن کیست فونکسیونل گفته می شود و گاهی نیز پس از تخمک گذاری که جسم زرد تشکیل می شود داخل آن خونریزی کرده و کیست هموراژیک ایجاد می شود .

 انواع دیگری کیست ها 

کیست درموئید : که علت آن وجود سلول های جنینی پوست و مو یا استخوان در تخمدان می باشد . در سنین بلوغ این سلولها رشد کرده باعث ایجاد این اجزء در کیست تخمدان شده و به ندرت بدخیم می گردند .

کیست اندومتریوما : وجود سلول های اندومتر ایجاد آندومتریوز در تخمدان می کند که گاهی خود را به شکل کیست نشان می دهد .

 کیست آدنوما Cystadenoma : کیستی است که از یک نوع سلول تخمدان رشد می نماید . در موارد نادر ، یک کیست آدنوما به تنهایی می تواند به طور کامل حفره شکم را پر نماید .

بعضی از داروهای باروری باعث رشد بیش از حد فولیکولها شده و ایجاد کیست می کنند .

عوارض کیست تخمدان:

همانطور که ذکر شد اکثر آن ها بدون علامتند و در یک معاینه روتین توسط پزشک کشف می شوند ولی گاهی عوارضی همراه دارند از قبیل :

پارگی کیست : که گاهی منجر به درد ناگهانی و خونریزی داخل شکمی و عمل جراحی اورژانس می شود .

چرخیدن تخمدان ( یا تورشن ) : که به علت بزرگی کیست منجر به تغییر محل تخمدان در لگن و پیچ خوردن پایه تخمدان و عروق متصل به تخمدان می شود که هم درد شدید دارد و هم در صورت عدم درمان به موقع ، احتمال از بین رفتن بافت تخمدان وجود دارد .

ترشح هورمون های جنسی زنانه یا مردانه : از تخمدان که به بلوغ زودرس یا ظهور علائم مردانه منجر می شود .

تشخیص کیست تخمدان:

1 . شرح حال دقیق از بیمار گرفته و در مورد علائم و نیز داروهایی که مصرف کرده سوال می شود .

2 . معاینه دقیق شکم و لگن

3 . سونوگرافی ( شکمی یا واژینال )

یافته های بالینی و مشخصات سونوگرافیک کیست به پزشک کمک می کند تا نحوه درمان بیمار را انتخاب نماید . سونوگرافی جهت افتراق کیست ها از توده های بدخیم و تومورهای تخمدان بسیار کمک کننده است . گاهی برای تمایز ، پزشک نیاز دارد از روشهای دیگر مثل سی تی اسکن یا ام آر آی و یا آزمایشهای خونی بررسی تومور مارکرها کمک بگیرد .

لاپاراسکوپی روشی است که با ایجاد سوراخ کوچکی در شکم و فرستادن یک دوربین داخل شکم تخمدان ها بررسی میشوند. قابل ذکر است در سونوگرافی و معاینه لاپاراسکوپی به محتویات کیست و سایز و اندازه آن دقت می شود .

درمان

 دارویی 

هر چند اکثر کیست ها به صورت خود به خود از بین می روند می توان از قرص های جلوگیری که رشد فولیکول ها و تخمک گذاری را مهار می کند برای درمان استفاده کرد .

 جراحی :

در موارد زیر احتمال درمان جراحی وجود دارد :

اگر کیست در حال بزرگ شدن باشد یا از اول سایز آن 10 سانتیمتر و بالا باشد .

اگر به درمان دارویی جواب ندهد و پایدار باشد .

اگر ایجاد علائم شدید درد برای بیمار کرده باشد .

پارگی کیست

چرخیدن تخمدان و کیست

اگر محتویات کیست از حالت مایع به سمت جامد تغییر یابد و یا ماهیت توده مانند یابد .

کیست ها در دوران یائسگی

انتخاب نوع درمان جراحی :

لاپاراسکوپی و یا لاپاراتومی براساس یافته های بالینی ، مشخصات سونوگرافی و نتایج آزمایش خون تعیین می شود . البته خود بیمار نیز می تواند در این انتخاب سهیم باشد .

عمل لاپاراتومی  اکتشافی

 عمل لاپاراتومی اکتشافی یا Exploratory Laparotomy به عملی می گویند  که در آن پزشک متخصص با ایجاد یک اسکار کوچک در روی شکم اقدام به عمل جراحی می کند. این روش برای  بررسی وجود سرطان تخمدان در بدن همچنین بررسی کیست تخمدان-آپاندیس-مسدود کردن لوله رحمی و نمونه برداری از بافت های شکمی صورت می پذیرد.

لاپاراتومی یک جراحی باز و لاپاروسکوپی یک جراحی کم تهاجمی است.

لاپاراتومی تشخیصی نوعی جراحی برای مشاهده اندامها واعضا و ساختارهای ناحیه شکم است. در این روش، جراح یک برش بزرگ روی شکم ایجاد می‌کند. ناحیه شکم شامل عضوهای زیر است:

آپاندیس،مثانه،کیسه صفرا،روده،کلیه و حالب،کبد،پانکراس،طحال،معده،رحم، لوله‌های فالوپ و تخمدان‌ها .

لاپاراتومی تشخیصی تحت بیهوشی عمومی انجام می‌شود، بنابراین حین جراحی بیمار دردی احساس نمی‌کند.

درچه صورتی از"لاپاراتومی"استفاده می شود؟

اگر علت بیماری به کمک تست‌های تصویربرداری شکم مانند رادیولوژی و سی‌تی‌اسکن، به طور دقیق قابل تشخیص نباشد، پزشک از لاپاراتومی تشخیصی استفاده می‌کند. این جراحی برای بررسی اختلالات حاد ناحیه شکم که امکان تشخیص دیگری ندارند، انجام می‌شود. لاپاراتومی تشخیصی در تشخیص و درمان بیماری‌های زیر کاربرد دارد:

سرطان تخمدان، کولون، پانکراس، کبد،آندومتریوز،سنگ صفراوی،پریتونیت (سوراخ شدن روده)،التهاب آپاندیس،

دیورتیکولیت،التهاب پانکراس (پانکراتیت)،آبسه کبد،آبسه رتروپریتونئال، شکم و لگن،بارداری خارج رحمی (اکتوپیک)

بافت اسکار داخل شکم،استفراغ مزمن،ترومای نافذ شکمی،درد شکمی،آب آوردگی شکمی،بیماری‌های ادراری،توده شکمی،اختلالات روده

***

مایومکتومی چیست؟

***