آیا هارپ علت زلزله کرمانشاه بود؟

پروژه هارپ چیست و آیا بین این پروژه علمی و ایجاد زلزله رابطه‌ای وجود دارد؟ زلزله اخیر کرمانشاه این صحبت را بر سر زبان‌ها انداخت که شاید یک پروژه نظامی باعث ایجاد این زمین لرزه شده است.

پروژه هارپ چیست

به طور خلاصه پروژه هارپ (High Frequency Active Auroral Research Program) که به اختصار HAARP گفته می‌شود، فعال سازی یونوسفر با فرکانس بالا است که در سال ۱۹۹۳ به عنوان یک پروژه پژوهشی، موجودیت آن اعلام شد.

یونوسفر (Ionosphere) بالاترین لایه جو بوده که به یون‌کُره نیز معروف است. این لایه وظیفه دارد تا از ورود پرتوهای خطرناک اشعه ایکس و فرابنفش خورشید به زمین جلوگیری کند تا زندگی بتواند در این کره خاکی جریان داشته باشد.

پروژه HAARP درواقع ارسال امواجی با فرکانس بالا به این لایه از زمین است. هارپ یک کار مشترک از نیروی هوایی و نیروی دریایی ایالات متحده و دانشگاه آلاسکا در فیربنکس –دانشگاه کشاورزی و کانی شناسی- است، البته حداقل ۱۵ دانشگاه دیگر از ایالات متحده مشغول مطالعه در خصوص این پروژه بوده و در آن سهیم هستند.

پروژه مشهور هارپ مجموعه‌ای از ۱۸۰ برج آنتن آلومینیومی به ارتفاع ۵۰ متر است که در مساحتی حدود ۲۳ هزار متر مربع گسترده شده‌اند. این مجموعه در آلاسکا و به منظور پژوهش‌های علمی بنا نهاده شد.

امواج رادیویی با فرکانس بالا توسط رادارهای پروژه HAARP به سمت یونسفر شلیک می‌شوند. قسمتی از این امواج در ارتفاع ۱۰۰ تا ۳۵۰ کیلومتری از سطح زمین توسط مولکول‌های هوا جذب شده و باعث افزایش شتاب الکترون‌ها در این محدوده می‌شود، این عمل باعث التهاب در یونوسفر شده و نتیجه آن گرمای این بخش است.

شتاب این الکترون‌ها جذب انرژی بیشتر را برنمی‌تابد و به سمت زمین بازمی‌گردد (درواقع گویی که یک لایه انعکاسی در یونوسفر تشکیل شده است). امواج برگشتی به سطح زمین و به اعماق آن نفوذ کرده و یا در عمق آب وارد می‌شوند.

هارپ اساسا یک پروژه سری بود که در دوران جنگ سرد راه اندازی شد، درست همان دوره‌ای که زیردریایی‌های اتمی ایالات متحده و شوروی سابق برای قدرتنمایی دریاها را در می‌نوردیدند. این پروژه علمی-نظامی، قرار بود تا راهی برای برقراری ارتباط با زیردریایی‌های آمریکایی باشد و البته زیردریایی‌های دشمن را نیز شناسایی کند.

اما این پروژه حتی از زمان تاسیس نیز با شایعات مختلف و عجیبی همراه شد و حتی در طی سال‌ها، نظریه‌پردازان توطئه داستان‌های زیادی درباره آن گفتند که برخی جنبه علمی داشته و برخی بیشتر به افسانه شبیه‌اند.

هارپ و کنترل آب و هوا، ارتباط آن با خشکسالی، ارسال پرتوهای مرگ و حتی کنترل ذهن از گمانه زنی‌هایی است که پیرامون این پروژه مرموز دیده می‌شود. اکنون با زلزله اخیر کرمانشاه این صحبت‌ها در فضای مجازی بر سر زبان‌ها افتاده که آیا هارپ واقعا می‌تواند تاثیری بر ایجاد زمین لرزه داشته باشد یا خیر.

تاریخچه هارپ

HAARP یا همان برنامه پژوهشی یونوسفر فعال با فرکانس بالا ، توسط دولت ایالات متحده در بیشتر مواقع به عنوان یک ابزار تحقیقاتی در مورد آب و هوا شناخته شده است.

 پروژه هارپ برای تسهیل در ارتباط با زیردریایی‌ها توسط ایالات متحده برای جنگ سرد طراحی شد. زیردریایی‌ها در آن زمان با رفتن به اعماق دریا، خود را از دید مخفی می‌کردند، اما این موضوع طبیعتا باعث می‌شد تا ارتباط با آنها تقریبا غیرممکن شود.

در اواسط دهه ۱۹۸۰ وقتی این فرضیه به طور آزمایشگاهی تایید شد، تلاش برای ساخت این پروژه آغاز گردید. در اوایل دهه ۱۹۹۰ صحبت‌های زیادی از این پروژه به گوش رسید، برخی سناتورهای آمریکایی صحبت‌های ضد و نقیضی درباره آن کردند و نیکلاس پاپادولوس که یکی از موسسان هارپ است، دلیل آن را اشتباهی دانست که یکی از مشاوران سازنده این پروژه، از قابلیت‌های احتمالیِ بسیار عجیب آن سخن گفته بود.

به عنوان مثال گفته می‌شد که از تکنولوژی مشابه هارپ می‌توان در ساخت یک سپر دفاعی برای تبدیل گازهای طبیعی به میکروویو استفاده کرد و این موضوع می‌تواند باعث سرنگون کردن موشک‌های شوروی شود.

بعد از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، اهمیت ارتباط زیردریایی‌ها از بین رفت و دیگر دلیلی برای ادامه پروژه هارپ وجود نداشت؛ اما حامیان تاسیس این پروژه سری توجیه دیگری برای روند ساخت آن ارائه داده و به قابلیت‌های آن برای نقشه برداری از سنگرهای دشمن، همچون سنگرهای ساخته شده توسط صدام در عراق و یا در کره شمالی که در اعماق زمین ساخته می‌شود، اشاره کردند.

در سال ۲۰۰۲ پیشنهاد شد تا از تاسیسات هارپ برای مقابله با تاثیرات منفی یک انفجار اتمی در ارتفاع بالای جو زمین، مطالعاتی صورت گیرد. حرف و حدیث‌های زیادی در این رابطه وجود داشت؛ گفته می‌شد که اگر کره شمالی یک بمب اتمی را در ۱۲ کیلومتری از سطح زمین منفجر کند، اتمسفر سطح زمین پر از الکترون‌های قاتلی می‌شود که می توانند سیستم الکترونیکی تمام ماهواره‌های زمین را نابود کنند.

موسسان هارپ در آن زمان به دنبال این بودند که با انتشار امواج رادیویی و ارسال آن به یونوسفر، این الکترون‌های قاتل را از جو زمین خارج کنند. فیلیپ کویل یکی از مشاوران ارشد بیل کلینتون در آزمایش سلاح‌های ایالات متحده می‌گوید: من اعتقاد دارم که تحقیقات علمی برای فهم بهتر یونوسفر تلاش باارزشی خواهد بود، اما کسی چه می‌داند که برای انتقال الکترون‌ها چه میزان انرژی لازم است و با تزریق چنین انرژی عظیمی در یونوسفر چه تغییراتی بوجود خواهد آمد.

دکتر Nick Begich در کتاب Angel’s Do not Play This Haarp به این نکته اشاره می‌کند که اگرچه پروژه‌های مشابهی به مانند هارپ در سراسر دنیا همچون نروژ و یا روسیه وجود دارد، اما روشی که در تولید گرمای یونوسفر توسط تکنولوژی هارپ به کار گرفته می‌شود، متفاوت است. درواقع سعی می‌شود تا با مشابه قرار دادن پروژه‌هایی برای هارپ در سرتاسر جهان، نشان دهند که روش حرارتی یونوسفر در این تاسیسات، با دیگر سایت‌ها تفاوتی ندارد.

با این وجود، یک سند دولتی ایالات متحده در سال ۱۹۹۰ نیز بیان می‌کند که توان بالای فرکانس‌های رادیویی در یونوسفر تاثیراتی غیرعادی از خود نشان می‌دهد.

ایجاد زلزله توسط هارپ

برخی از شایعات از آن به عنوان یک اسلحه سری یاد می‌کنند، شاید دلیل آن نیز همین مرموز بودن است، اما آیا واقعا چنین چیزی حقیقت دارد؟ آیا واقعا HAARP یک اسلحه فوق سری است؟

بیشترین شایعاتی که درباره ارتباط پروژه هارپ با زمین لرزه شنیده شد، به حوالی سال ۲۰۱۰ باز‌می‌گردد، یعنی دقیقا زمانی که زلزله هاییتی بوقوع پیوست. در آن زمان برخی اعتقاد داشتند که ردپای پروژه هارپ در این زلزله دیده می‌شود و دلیل آن را صحبت‌هایی می‌دانستند که زیبیگنیف برژینسکی آن را بیان کرد.

برژینسکی مشاور امنیت ملی ایالات متحده در دولت جیمی کارتر بود. او هارپ را به عنوان سلاحی علیه کشورهای غیر متحد با واشنگتن معرفی کرد.

به اعتقاد برژینسکی، تکنولوژی، روش‌هایی را در اختیار کشورهای بزرگ و قدرتمند جهان قرار می‌دهد تا به کمک آن بتوانند جنگ‌هایی سریع و غافلگیرکننده راه بیندازند.

این شایعات تا حدی قوت گرفت که حتی هوگو چاوز، رییس جمهوری ونزوئلا نیز زلزله ۷ ریشتری هاییتی را به عنوان بخشی از تست‌های مربوط به سلاح زمین ساختی آمریکا مربوط دانست، چاوز در آن زمان منبعی از این خبر فاش نکرد، اما آن را به پروژه تحقیقاتی هارپ نسبت داد.

زلاتان ابراهیمویچ بازیکن معروف فوتبال در همان سال مدعی دست داشتن آمریکا در زلزله هاییتی شد و پِرِس تی‌وی نیز با انتشار یک گزارش تایید نشده و به نقل از یک منبع خبری روسی عنوان کرد که نیروی دریایی ایالات متحده با استفاده از فناوری جنگ ستارگان خود، قصد ایجاد زلزه ای در ایران داشته که اشتباها هاییتی را هدف قرار داده است.برخی تئوری های توطئه، هارپ را در ایجاد زمین لرزه سیچوان چین و کالیفرنیای آمریکا نیز مقصر دانسته‌اند.

جالب اینجاست که نه تنها انگشت اتهام در ایجاد زلزله به سوی پروژه هارپ نشانه رفته، بلکه بعضی حتی آن را در تغییرات آب و هوایی جهان نیز مقصر می‌دانند!

در سال ۲۰۰۲ حدود ۹۰ نفر از نمایندگان دومای روسیه خواستار وضع قوانینی شدند تا انجام پروژه های ژئوفیزیکی مانند هارپ را ممنوع اعلام کند؛ چراکه به اعتقاد آنان چنین برنامه‌هایی پتانسیل آن را دارد که به یک سلاح تمام عیار تبدیل شود.

کنترل آب و هوا به‌وسیله این پروژه مرموز توسط جسی ونتورا (Jesse Ventura)، فرماندار سابق مینسوتا (۱۹۹۹ – ۲۰۰۳) مطرح شد. او که مدتی در یگان ویژه نیروی دریایی ایالات متحده خدمت کرده بود، تحت عنوان نظریه توطئه این امکان را مورد بررسی قرار داد.

منابع مختلف دیگری مانند نیروی هوایی آمریکا نیز درباره این مباحث، مطالعاتی را انجام دادند؛ اما از آنجا که هیچ سند و یا مدرک علمی دال بر تاثیرات هارپ بر آب و هوای جهان وجود نداشت، چیزی هرگز به صورت عمومی منتشر نشد و توسط بسیاری از منتقدان، افسانه تلقی شد و به نظریات توطئه پیوست.

البته بسیاری نیز بر این باورند که این مقدار از امواج رادیویی با فرکانس بالا، بر تمامی جو زمین تاثیرگذار خواهد بود و می‌تواند به عنوان یک اسلحه مخرب مورد سوءاستفاده قرار بگیرد. این حجم از جهش در تکنولوژی‌های نظامی را می‌توان با جهش انسان از دنیای سلاح‌های سرد به سلاح‌های آتشین و یا پرش به اسلحه‌های مرگبار اتمی شبیه دانست.

شایعه مصنوعی بودن زلزله

زلزله، جنبش و لرزش زمین بوده و علت آن نیز آزاد شدن انرژی ناشی از گسیختگی سریع در گسل‌های پوسته زمین است که در مدتی کوتاه اتفاق می‌افتد و رها شدن ناگهانی این انرژی از داخل پوسته زمین، امواج ارتعاشی ایجاد می‌کند.

در حالت کلی، زمین لرزه هر نوع ارتعاشی را در برمی‌گیرد -خواه این ارتعاش طبیعی باشد و خواه توسط انسان ساخته شود- اکثر مواقع زمین لرزه ناشی از حرکت گسل هاست، اما می‌تواند ناشی از فعالیت‌های آتشفشانی، ریزش کوه، انجار معادن، آزمایشات هسته‌ای و یا حتی بازگشت فرکانس‌های ارسال شده باشد!

اما آیا این ممکن است که امواج بازتاب شده از یونوسفر به اعماق نفوذ کرده و در بخش‌هایی از زمین که گسل‌ها پتانسیل بیشتری برای آزادسازی انرژی دارند، تاثیر بگذارد؟

شاید بتوان اوج گرفتن شایعه تولید زمین لرزه توسط اسلحه هارپ را به نوعی، شبیه به زیاد شدن خبرهای مربوط به رویت بشقاب پرنده‌ها در دوران جنگ سرد دانست. در طی این دوران گزارش های بسیاری از رویت این اشیای نورانی توسط مردم و یا خلبانان هواپیماهای مسافربری منتشر می‌شد که برخی آن را به موجودات فضایی نسبت داده و برخی از نظریه پردازان توطئه، آن را به آزمایشات فوق سری ایالات متحده و یا شوروی مربوط می‌دانستند.

با آنکه سوالات زیادی درباره موجودات فرازمینی همچنان بی‌پاسخ مانده است، اما سیا (CIA) با انتشار گزارشی در سال ۲۰۱۳، وجود هواپیماهای شناسایی لاکهید یو ۲ را در دوران جنگ سرد تایید کرد و این شاید اثباتی بر درستی گفته‌های نظریه پردازان توطئه بود.

اما به اعتقاد برخی از متخصصین و حتی سیاستمداران ردپای تکنولوژی‌های پیشرفته در تولید و هدایت این حوادث با اهداف سیاسی و استعماری کاملا معلوم بوده و نشانه‌های فراوانی از دخالت‌های بشری در آن دیده می‌شود.

طی سالیان اخیر در سراسر دنیا بی نظمی‌های بزرگ جوی و حوادثی مانند سیل، توفان، زلزله و فعالیت‌های آتشفشانی همگی عموماً به تأثیرات گازهای گلخانه ای ربط داده می‌شود. ذوب شدن یخ‌های قطبی و دوره‌های گرمایی و سرمایی کاملا بی سابقه و شدید در نقاط مختلف زمین نیز به پدیده گرم شدن کره زمین احاله می‌گردد.

اتفاقات عجیب فراوانی در سال‌های اخیر روی داده است که به باور دانشمندان غیر از دخالت یک عامل الکترومغناطیسی هدایت شونده چیز دیگری نمی‌تواند مسبب آنها باشد. برای مثال خشکسالی‌های بزرگ، آتش فشان‌ها، زلزله‌ها و سونامی‌های ویرانگر سال‌های اخیر، وقوع سیل‌ها و توفان هایی نظیر توفان کاترینا در نیواورلئان و توفان گانو در عمان، مرگ عجیب هزاران ماهی ساردین در سواحل شیلی، سقوط جنازه‌های سوخته کلاغ‌ها از آسمان سوئد، مرگ صدها هزار ماهی در آرکانزاس، بارش جسد هزاران پرنده سیاه بال قرمز مرده در لوئیزانا و کنتاکی، مرگ دسته جمعی میلیون‌ها ماهی در خلیج «چزاپیک» آمریکا، مرگ صدها تن ماهی در سواحل برزیل و ده‌ها هزار خرچنگ در انگلیس، مرگ ماهی‌ها و دلفین‌های سوخته خلیج فارس، مرگ دسته جمعی نهنگ‌ها در استرالیا هیچ کدام حالت طبیعی نداشته و احتمال می‌رود در اثر آزمایش‌ها و حمله‌هایی در اثر امواج هدایت شونده روی داده باشند.

دکتر ناصر حافظی مقدس، زمین شناس، مهندس زلزله شناسی و استاد دانشگاه در گفتگو با کیهان درباره پدیده هارپ می‌گوید: «پروژه مطالعاتی هارپ درخصوص مطالعه اصول فیزیکی کنترل کننده یونوسفر است که علاوه بر آمریکا چند کشور دیگر نیز در آن مشارکت دارند. هدف اصلی این پروژه بهبود ارتباطات رادیویی بوده است اگرچه ارتش آمریکا در این پروژه بدنبال کنترل و نظارت بر ارتباطات رادیویی است.»

دکتر حافظی مقدس می‌افزاید: «مطرح شده که آمریکا در ادامه پروژه جنگ ستارگان به دنبال نوعی سلاح الکترومغناطیسی جدید است که با فشرده سازی بخشی از یونسفر و انعکاس آن امواج الکترومغناطیسی با فرکانس بالا که قدرت حرارتی زیاد دارند را به مناطق مورد نظر در سطح کره زمین وارد کند. این مطلب فرضیه‌هایی است که مشخص نیست قابلیت اجرایی داشته باشد. » این مهندس زلزله شناسی به ارتباط هارپ و زلزله اشاره می‌کند و می‌گوید: «منشأ شایعاتی که درخصوص ارتباط زلزله با پروژه هارپ وجود دارد شاید از این طریق می‌باشد که زلزله‌های بزرگ همراه با تغییرات وسیع در اتمسفر بالای منطقه کانونی می‌باشند و اغتشاشاتی را در کره یونسفر ایجاد می‌کنند. تلاش‌هایی جهت استفاده از این پدیده برای پیش بینی زلزله نیز در حال انجام است. اما اینکه با هدایت امواج الکترومغناطیس بتوان در یک منطقه زلزله ایجاد نمود توجیه علمی ندارد.»

 دکتر محمدعلی رحمانی نیا، زمین شناس، کارشناس زلزله شناسی و استاد دانشگاه نیز در تحلیل موضوع هارپ می‌گوید: در وهله اول باید اشاره کنم که «هارپ» پروژه ای است توسط چند کشور جهان از جمله آمریکا، روسیه، ژاپن، کانادا و… دنبال می‌شود و هدف آنها نیز شناخت لایه آیونوسفر و مطالعه آن است و در واقع پروژه هارپ فقط مختص آمریکا یا یک کشور خاصی نیست، از طرفی هم ارتش آمریکا در بخش نیروهای دریایی و هوایی پروژه ای را درباره جنگ ستارگان دنبال می‌کنند و هدفشان این است که بتوانند امواج الکترومغناطیسی را بر روی زمین برگردانند، که اگر بتوانند این کار را انجام دهند خواهند توانست حرارت زیادی را در نقطه ای از زمین ایجاد کنند.»دکتر رحمانی نیا در ادامه تصریح کرد:اگر زلزله طبیعی اتفاق بیافتد در لایه یونوسفر اختلالاتی ایجاد می‌شود و از این اختلالات ایجاد شده در واقع می‌توان وقوع برخی زلزله‌ها را پیش بینی کرد، از همین موضوع آمریکاییان بحث هارپ را پیش کشیده‌اند و در واقع با این اقدام می‌خواهند اذهان عمومی مردم جهان را فریب داده و به نفع خود از آن بهره برداری کنند.

***

زلزله چگونه به وجود می آید؟ 

لرزش زمین در پی آزاد شدن ناگهانی انرژی در لا به لای سنگ‌ها و صخره‌های پوسته‌ زمین رخ می‌دهد . این انرژی بر اثر اصطکاک صفحات تکتونیک زمین آزاد شده و موجب زمین‌لرزه می‌شود.

لرزش زمین در پی آزاد شدن ناگهانی انرژی در لا به لای سنگ‌ها و صخره‌های پوسته‌ زمین رخ می‌دهد. سنگ‌ها داخل زمین ترک خورده و در کنار هم سر می‌خورند که موجب بروز لرزش‌هایی می‌شوند که زمین را می‌لرزاند. هنگامی که صفحات تکتونیک زمین جدا شده و به یکدیگر ساییده می‌شوند، این تغییر ناگهانی موجب آزاد شدن انرژی بسیار زیادی می‌شود که با عنوان زلزله شناخته می‌شود.

صفحات تکتونیک با تغییر مکان، ممکن است در یکدیگر قفل شوند. سنگ‌بستر سفت و سخت زیر خاک، انرژی خود را بر سنگ‌بستر دیگر صفحه‌ی زمین وارد می‌کند که در این شرایط، هیچ‌یک به دیگری اجازه‌ی عبور نمی‌دهد. تغییرات مداوم صفحات زمین، موجب انباشت انرژی بین آن‌ها در سطح زمین می‌شود.

در نهایت، سنگ‌بستر مابین صفحات زمین در هم شکسته و به آن‌ها اجازه می‌دهد از یکدیگر عبور کنند. در این لحظه انرژی بسیار زیادی که در میان صفحات زمین انباشته شده بود، به یک باره آزاد می‌شود؛ دقیقا چیزی شبیه به رهاسازی تیر از کمان؛ اینجا است که زلزله به وقوع می‌پیوندد. نقطه‌ای که این شکستگی در اعماق زمین رخ می‌دهد، مرکز زلزله نام دارد. نقطه‌ای از سطح زمین که دقیقا روی مرکز زلزله قرار می‌گیرد، کانون زمین‌لرزه نام دارد.

انباشت شدن انرژی و نیز آزادسازی ناگهانی آن، موجب بروز حوادث غیرقابل کنترلی می‌شود که ممکن است به هر سمت و سویی کشیده شود. امواج به وجود آمده در پی زمین‌لرزه، صداها و لرزش‌هایی در سطح زمین ایجاد می‌کند. این حادثه، همان بخش مخرب زلزله است که بیشتر ساختمان‌ها نیز در مقابل آن مصون نیستند.
چرا زلزله رخ می دهد؟

شاید زمین ثابت و غیرقابل تغییر به نظر رسد، اما حقیقت این است که سطح سیاره‌ ما مانند لایه‌ای نازک متشکل از تکه‌های سنگ است که بر روی یک توپ داغ و مواد مذاب شناور است. صفحات تکتونیک زمین در پی جریان‌های موجود در لایه‌های پایینی گوشته‌ی زمین، دائما در حال تغییر مکان و ساییده شدن هستند.

مرکز کره‌ زمین به دلیل دما و نیز فشار بسیار بالا، همواره به طور مذاب است. مرکز زمین بسیار به هم فشرده است که خود موجب گرمای شدید آن یعنی حدودا ۶۰۰۰ درجه‌ی سانتی‌گراد می‌شود. همچنین، مواد مذاب موجود در مرکز زمین نیز بسیار بیشتر از لایه‌های نزدیک به سطح زمین است.

همین تفاوت دما موجب ایجاد جریان‌های همرفتی و نیز آزاد شدن انرژی از قسمت‌های زیرین زمین به سمت بالا می‌شود. این حرکت نابرابر به سمت بالا، باعث تغییر و حرکت کردن صفحات تکتونیک زمین می‌شود. تغییر مکان صفحات تکتونیکی موجب ساییده شدن و شکسته شدن آن‌ها می‌شود. سپس روی یکدیگر قرار گرفته و به هم فشار وارد می‌کنند.

برخورد صفحات تکتونیک به یکدیگر و نیز جا به جایی آن‌ها، موجب شکل‌گیری گسل‌های اقیانوسی، کوهستان‌ها، آتشفشان‌ها، جزیره‌های جدید و دیگر پدیده‌های زمین‌شناختی می‌شود. همین برخورد و ساییده شدن صفحات زمین است که منجر به زلزله نیز می‌شود.
اندازه‌گیری زلزله‌ها به چه صورت است؟

معمولا زلزله‌ها را با دستگاهی به نام «لرزه‌نگار» اندازه می‌گیرند. در لرزه‌سنج‌های قدیمی‌تر که آن‌ها را لرزه‌نگار می‌نامند و شامل یک قلم و کاغذ متحرک است، کار اندازه‌گیری و ثبت لرزه‌ها همزمان و در یک جا انجام می‌گرفت. در دستگاه‌های نوین این کارها در بخش‌هایی جدا از هم صورت می‌گیرد. در لرزه‌سنج‌های امروزی، داده‌های مربوط به شتاب یا تغییر مکان زمین در بازه‌های زمانی معین به رایانه ارسال و در آن به صورت سری اعداد ذخیره می‌شود.

هنگامی که زمین شروع به لرزیدن می‌کند، ابزار نوشتن لرزه‌نگار مانند یک پاندول حرکت می‌کند که بستگی به نوع لرزش زمین دارد. هر چه زمین‌لرزه شدیدتر باشد، پاندول لرزه‌نگار نیز محکم‌تر تکان می‌خورد.

اطلاعات ثبت شده پس از انجام یک سری الگوریتم‌ها و محاسبات پیچیده، تبدیل به اعدادی می‌شوند که آن را با عنوان «مقیاس ریشتر» می‌شناسیم. در واقع، مقیاس ریشتر نشان‌دهنده‌ قدرت زلزله است؛ هر چه ریشتر بالاتر باشد، با زلزله‌ی بزرگ‌تری مواجه هستیم.

وضعیت مقیاس ریشتر زمین‌لرزه‌ها 

۰ الی ۱ ریشتر: غیرقابل شناسایی
۲ ریشتر: بیشتر انسان‌ها قادر به احساسش نیستند.
۳ ریشتر: در نواحی نزدیک کانون زمین‌لرزه قابل احساس است.
۴ ریشتر: موجب لرزش ساختمان‌ها و نیز صدمات کمی می شود.
۵ ریشتر: می‌تواند خساراتی بر ساختمان‌هایی که ضعیف هستند، وارد کند. همچنین می‌تواند خسارات اندکی نیز بر ساختمان‌های مستحکم وارد آورد.
۶ ریشتر: موجب لرزش‌های شدید در نواحی کانون زمین‌لرزه می‌شود. حتی صدمات و خساراتی بر ساختمان‌های ضد زلزله نیز وارد می‌شود.
۷ ریشتر: صدماتی بر ساختمان‌های مستحکم وارد می‌شود. صدمات جزئی به بیشتر ساختمان‌ها وارد می‌شود و به طور کلی، ناحیه و منطقه‌ی مورد نظر دچار خساراتی می‌شود.
۸ ریشتر: صدماتی بر نواحی بزرگ یا حتی کشور وارد می‌شود. خسارات بسیار زیاد بر پیکره‌ی تمامی ساختمان‌ها وارد می‌شود.
۹ ریشتر: خسارات و صدمات بسیار شدید بر تمامی بناها و ساختمان‌ها وارد می‌شود. امواج زلزله روی زمین قابل مشاهده می‌شود. وضعیت زمین در این نقطه برای همیشه عوض می‌شود./جام جم

***

زمین لرزه چگونه بوجود می آید؟

زمین‌لرزه یا زلزله لرزش و جنبش زمین است که به علّت آزاد شدن انرژی ناشی از گسیختگی سریع در گسلهای پوستهٔ زمین در مدّتی کوتاه روی می‌دهد. محلّی که منشأ زمین‌لرزه است و انرژی از آنجا خارج می‌شود را کانون ژرفی، و نقطهٔ بالای کانون در سطح زمین را مرکز سطحی زمین‌لرزه گویند. پیش از وقوع زمین‌لرزهٔ اصلی معمولاً زلزله‌های نسبتاً خفیف‌تری در منطقه روی می‌دهد که به پیش‌لرزه معروفند. به لرزشهای بعدی زمین‌لرزه نیز پس‌لرزه گویند که با شدّت کمتر و با فاصلهٔ زمانی گوناگون میان چند دقیقه تا چند ماه رخ می‌دهند. زمین‌لرزه به سه صورت عمودی، افقی و موجی بوقوع می‌رسد که نوع آخر از شایعترین آنهاست.

زمین لرزه نتیجهٔ رهایی ناگهانی انرژی از داخل پوسته زمین است که امواج ارتعاشی را ایجاد می‌کند. زمین لرزه‌ها توسط دستگاه زلزله سنج یا لرزه نگار ثبت می‌شوند. مقدار بزرگی یک زلزله (ریشتر) طبق قرارداد گزارش می‌شود که بیان کننده انرژی آزاد شده می باشد، زلزله‌های کوچکتر از شدت ۳ اغلب غیر محسوس و بزرگتر از ۷ خسارت‌های جدی را به بار می‌آورند. شدت لرزه با روش اصلاح شدهٔ مرکالی اندازه‌گیری می‌شود که مبین آثار زلزله بر روی زمین است و مقیاس آن ۱ تا ۱۴ می باشد.

در نزدیکی سطح زمین، زلزله به صورت ارتعاش یا گاهی جابجایی زمین نمایان می‌شود. زمانی که مرکز زمین‌لرزه در داخل دریا باشد،در صورت تغییر شکل زیاد و سریع بستر دریا باعث ایجاد سونامی می‌شود که معمولاً در زلزله های بسیار شدید اتفاق می افتد. ارتعاشات زمین همین‌طورریزش کوه و گاهی فعالیت‌های آتشفشانی را موجب می‌شود.

در حالت کلی کلمه زمین لرزه هر نوع ارتعاشی را در بر می‌گیرد – چه ارتعاش طبیعی چه مصنوعی توسط انسان – که موجب ایجاد امواج ارتعاشی می‌شود. زمین لرزه‌ها اغلب نتیجه حرکت گسل‌ها هستند، و همین‌طور فعالیت‌های آتشفشانی، ریزش کوه‌ها، انفجار معدن‌ها، و آزمایش‌های هسته‌ای. نقطهٔ آغازین شکاف لرزه را کانون می‌نامند. مرکز زمین‌لرزه نقطه‌ای است در راستای عمودی کانون و در سطح زمین.

زلزله‌های طبیعی

زلزله‌های تکتونیکی در هر جای زمین که در آن انرژی کرنشی کشسانی به میزان کافی برای گسترش شکستگی در امتداد صفحهٔ گسل ذخیره شده باشد، رخ خواهند داد. در مرزهای صفحه‌های پوسته زمین که بزرگترین صفحه‌های گسل روی زمین را ایجاد می‌کنند، صفحات کنار یکدیگر حرکت یکنواخت و (aseismically) خواهند داشت اگر هیچ بی‌نظمی یا ناهمواری در امتداد مرزهای آنها که باعث افزایش مقاومت اصطکاکی می‌شود، وجود نداشته باشد. بیشتر مرزها دارای این ناهمواری‌ها هستند و این منجر به رفتار چوب – لغزشی (stick-slip behavior) می‌شود. هنگامی که مرزهای صفحه قفل شده باشد، ادامهٔ حرکت نسبی بین صفحات منجر به افزایش تنش و در نتیجه افزایش انرژی انباشته شده در توده های نزدیک سطح گسل می‌شود. این افزایش ادامه می‌یابد تا زمانی که تنش افزایش یافته به اندازه‌ای کافی برسد و از طریق شکستن ناهمواری‌ها، ناگهان از بخش قفل شدهٔ گسل اجازه لغزش بیابد و انرژی ذخیره شده را آزاد کند. این انرژی به صورت امواج لرزه‌ای آزاد شده و تابیده شدن گرمای اصطکاکی سطح گسل، و شکستن سنگ آزاد می شود که در نتیجه باعث ایجاد زلزله می‌شود. این روند تدریجی ساخت تنش و کرنش که موجب شکست ناگهانی و تولید زلزله است به عنوان نگره ی بازگشت کشسان (elastic rebound theory) خوانده می‌شود. تخمین زده می‌شود که تنها ۱۰ درصد یا کمتر، از کل انرژی زلزله به صورت انرژی لرزه‌ای آزاد می‌شود. بیشترین بخش انرژی زلزله صرف شکستگی سنگها یا تبدیل به حرارت تولید شده توسط اصطکاک می‌شود. بنابراین، زمین لرزه انرژی کرنشی نهفته ی کشسانی زمین نزدیک گسل را کاهش می‌دهد و درجه حرارت آن را افزایش می‌دهد، اگرچه این تغییرات نسبت به جریان همرفت و رسانایی گرمای خارج شده از اعماق زمین ناچیزاست.

انواع گسل زلزله

سه نوع عمده از گسل وجود دارد که ممکن است موجب زلزله بشوند: نرمال، معکوس (محوری) و ضربه‌ای-لغزشی. گسل‌های نرمال و معکوس نمونه‌هایی از شیب – لغزش هستند، که در آن جابه جایی در امتداد گسل در جهت شیب و حرکت بر روی آنها شامل مؤلّفهٔ عمودی می‌شود. گسل نرمال عمدتاً در حوزه‌هایی رخ می‌دهد که پوسته مانند مرز واگرا در حال تمدید شدن است. گسل معکوس در مناطقی که پوسته مانند مرز همگرا در حال کوتاه شدن است رخ می‌دهد. گسل‌های ضربه‌ای – لغزشی ساختمان‌های شیب داری دارند که دو طرف گسل به صورت افقی در کنار یکدیگر می‌لغزند؛ مرزهای تبدیلی نوع خاصی از گسل ضربه‌ای – لغزشی هستند. زلزله‌های بسیاری ناشی از جنبش در گسل‌هایی هستند که شامل هر دو نوع شیب – لغزش و ضربه‌ای- لغزشی است، این لغزش به عنوان مورب شناخته شده‌است.

اندازه‌گیری شدت و محل زلزله

زلزله را می‌توان توسط لرزه نگار(seismometers) تا فواصل بسیار بزرگ ثبت کرد، چرا که امواج لرزه‌ای حتی از داخل زمین هم عبور می‌کنند. قدر مطلق اندازهٔ زلزله مطابق قرارداد توسط اعداد در مقیاس قدر گشتاور (که قبلاً در مقیاس ریشتر، از قدر ۷ باعث آسیب جدی و بزرگ بیشتر مناطق گزارش شده)، در حالی که احساس قدر با استفاده از مقیاس مرکالی گزارش می‌شود. هر لرزش انواع امواج لرزه‌ای را تولید می‌کند که با سرعت‌های مختلف ازداخل سنگ عبور می‌کنند: امواج طولی P (امواج ضربه‌ای یا فشاری) امواج عرضی S (هر دو امواج بدن) و امواج سطحی مختلف (امواج ریلی). سرعت انتشار امواج لرزه‌ای حاصل از محدوده تقریبی ۳ کیلومتر بر ثانیه تا ۱۳ کیلومتر بر ثانیه، بسته به تراکم و کشش از مقدار میانه تغییر می‌کند. در داخل کره زمین امواج ضربه‌ای یا P بسیار سریعتر از امواج S حرکت می‌کنند. (تقریباً ۱٫۷: ۱). تفاوت در زمان سفرامواج از کانون به رصدخانه برای اندازه‌گیری فاصله‌است و می‌تواند منابع لرزه و ساختار درون زمین را نشان دهد. همچنین عمق کانون (hypocenter) را می‌توان به طور تقریبی محاسبه کرد. قانون کلی: به طور متوسط، فاصله (کیلومتر) به زلزله برابر است با زمان (ثانیه) بین امواج P و S. انحراف خفیف به دلیل ناهمگن بودن لایه‌های زیرسطحی زمین است.

بزرگی زمین‌لرزه

بزرگی زمین‌لرزه را به صورت زیر تعریف می‌کنند:

بزرگی زلزله، M برابر لگاریتم در پایه ده دامنه حداکثر (برحسب میکرون) حرکت، A، است که توسط لرزه‌سنج استاندارد ووداندرسون در فاصله صد کیلومتری از مرکز زلزله ثبت شده باشد.

• M = Log(۱۰) A

همچنین، جهت تعیین انرژی آزاد شده توسط هر زلزله رابطه‌ای توسط ریشتر – گوتنبرگ در سال ۱۹۵۶ ارائه گردید که میزان انرژی آزاد شده در کانون زلزله بر حسب ارگ (erg) و بزرگی آن “M” مشخص می‌نماید.

• Log E =۱۱٫۴ + ۱٫۵ M

با یک محاسبه ساده می‌توان نشان داد که با افزایش یک درجه‌ای اندازه بزرگی زلزله، مقدار انرژی آزاد شده تقریباً ۳۲ برابر می‌گردد.

انواع زلزله

زلزله‌ها از دید جهت آزاد شدن انرژی به دو گونهٔ افقی و عمودی تقسیم بندی می‌شوند. خرابی‌های عمده و وسیع معمولاً بر اثر زلزله‌هایی از نوع افقی صورت می‌پذیرند. چرا که اغلب ابنیا در برابر بارهای عمودی مقاومت کافی دارند.براساس میزان خرابی به وجود آمده زلزله‌ها به ده درجه بر مبنای مرکالی تقسیم می‌گردند.

***

مدیریت سایت-پیراسته فر:تسلیحات"آزمایشات"هیدروژنی میتواند"زلزله"برپاکند!به اخبار زلزله۱۲ شهریورکره شمالی و۲۲خردادامسال دقت کنید

"چشمه انفجاری" عامل زمین‌لرزه مصنوعی در کره شمالی بود

به گفته استاد زلزله‌شناسی مهندسی پژوهشگاه بین‌المللی زلزله، زلزله 5.3 تا 5.6 ریشتر که در کره شمالی رخ داده، مربوط به آزمایشات هسته‌ای این کشور است؛ چراکه این زلزله در ناحیه‌ای به وقوع پیوسته که انتظار رخداد زمین‌لرزه طبیعی با چنین بزرگایی در آن خیلی کم است.

در حالی روز گذشته(۱۲ شهریور ۱۳۹۶) آزمایش هسته‌ای با یک بمب هیدروژنی یا H-Bomb در کشور کره شمالی با موفقیت انجام شد که زمین‌لرزه‌ای به قدرت 5.6 در مقیاس ریشتر در این کشور به ثبت رسید.

بمب آزمایش شده از نوع هیدروژنی بوده و زمین‌لرزه ثبت شده در منطقه نیز صحت این مساله را تائید می‌کند. «همجوشی هسته‌ای» بنیاد اصلی بمب هیدروژنی را تشکیل می‌دهد. همانطور که از شکافته شدن هسته‌های سنگین (شکافت هسته‌ای) مقدار عظیمی انرژی حاصل می‌شود، از پیوند هسته‌های سبک هم می‌توان انرژی بیشتری به دست آورد.

بمب هیدروژنی یا گرماهسته‌ای در واقع نوعی بمب هسته‌ای است که انرژی آن ابتدا از طریق فرایند شکافت هسته‌ای تامین می‌شود و گرما و فشار حاصل از این انفجار باعث شروع فرایند همجوشی هسته‌ای خواهد شد.

به همین دلیل بمب‌های گرماهسته‌ای انرژی بسیار بیشتری از بمب‌های هسته‌ای تک‌مرحله‌ای آزاد می‌کنند. این بمب‌ها از آن رو به «بمب هیدروژنی» معروف شده‌اند که فرایند همجوشی هسته‌ای با استفاده از هیدروژن انجام می‌شود.

 بزرگترین بمب هیدروژنی که تاکنون برای آزمایش منفجر شده، بمب «تزار» بود که معادل 50 مگاتن TNT قدرت انفجاری داشته ‌است. این بمب از سوی اتحاد جماهیر شوروی در سال 1961 آزمایش شد و قدرت آن 2500 برابر قدرت انفجاری بمب هیروشیما بوده ست.

مصنوعی بودن   زمین‌لرزه اخیر کره شمالی و احتمال ارتباط آنها با انفجار

دکتر مهدی زارع، استاد زلزله‌شناسی مهندسی پژوهشگاه بین‌المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله و عضو وابسته شاخه زمین‌شناسی گروه علوم پایه فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران در گفت‌وگو با خبرنگار ایسنا، در خصوص ارتباط زمین‌لرزه اخیر کره شمالی و با آزمایش بمب هیدروژنی گفت: زلزله‌ای در بامداد روز گذشته، 12 شهریور ماه با بزرگای برآورد شده بین  5.3 تا 5.6 در کره شمالی رخ داده است.

وی ادامه داد: این زمین‌لرزه در ناحیه‌ای که انتظار رخداد زمین‌لرزه طبیعی با چنین بزرگایی در آن خیلی کم است و با ژرفای کم (سطحی)، رخ داده است.

زارع اضافه کرد: اطلاعات به دست آمده تاکنون نمایانگر آن است که این رخداد به احتمال زیاد حاصل یک انفجار بوده است و نه یک رخداد زلزله طبیعی (تکتونیکی).

چشمه انفجاری که موجب چنین زمین‌لرزه مصنوعی شده، معادل حدود 60 تا 100 کیلو تن TNT (بسته به این‌که کدام برآورد بزرگا دقیق‌تر باشد و اندازه دقیق بزرگای زمین‌لرزه حاصله چقدر باشد) قدرت انفجاری داشته است.

زارع با تاکید بر این‌که اطلاعات اولیه نیز نمایانگر یک انفجار آزمایشی بمب هیدروژنی بوده است،

به گفته وی بزرگترین  زمین‌لرزه مصنوعی که بشر تاکنون ایجاد کرده، انفجار بمب هیدروژنی «تزار» است که در تاریخ 30 اکتبر 1961 (هشتم آبان ماه 1340 شمسی) توسط اتحاد جماهیر شوروی، انفجاری معادل 50 مگا تن TNT داشته و زلزله‌ای با بزرگای 7.5 ایجاد کرده است./۱۳ شهریور ۱۳۹۶ ایسنا

***

سئول وقوع زلزله مصنوعی در اطراف سایت هسته ای کره شمالی را تایید کرد.

خبرگزاری رویترز بامداد امروز به نقل از دولت سئول از وقوع یک زمین لرزه مصنوعی خبر داد. ساعاتی تلویزیون های رسمی کره جنوبی، ژاپن و چین خبر از یک زمین لرزه مصنوعی در اطراف سایت هسته ای کره شمالی دادند که احتمال می رود ششمین آزمایش هسته ای پیونگ یانگ باشد.

خبرگزاری رسمی کره جنوبی یوناهپ گزارش داد که ارتش کره جنوبی وقوع یک زمین لرزه مصنوعی در اطراف سایت هسته ای کره شمالی را تایید کرده است. 
در همین حال ارتش کره جنوبی نیز پس از گزارش آزمایش هسته ای آشکار کره شمالی، سطح هشدار خود را افزایش داده است.
دفتر ریاست جمهوری کره جنوبی می گوید ممکن است این زمین لرزه مصنوعی به دلیل انجام ششمین آزمایش هسته ای کره شمالی به وقوع پیوسته باشد.

رسانه رسمی این کشور بامداد امروز از ساخت یک بمب هیدروژنی با قدرت تخریب بسیار بالا خبر داد و با انتشار تصاویری رهبر این کشور را حین بازدید از این بمب نشان داد.

در همین حال سازمان لرزه نگاری چین هم  اعلام کرد: زمین لرزه ای به بزرگی شش و سه دهم ریشتر را در کره شمالی ثبت کرده است که گمان می رود بر اثر انفجار روی داده باشد.

 خبرگزاری رویترزدر خبری دیگر از پکن گزارش داد سازمان لرزه نگاری چین روز یکشنبه اعلام کرد یک زمین لرزه دیگر را در کره شمالی ثبت کرده است که چهار و شش دهم ریشتر بزرگی داشت.

در بیانیه ای که در پایگاه اینترنتی این سازمان قرار گرفت آمده است زمین لرزه دوم که در عمق کم زمین روی داد هشت دقیقه بعد از زمین لرزه اول صورت گرفت. این سازمان زمین لرزه اول را ناشی از انفجار احتمالی خوانده بود.

بر اساس آماری که این سازمان ارائه کرد، مختصات و طول و عرض جغرافیایی این دو زمین لرزه تقریبا مشابه یکدیگر است.

در همین حال  سازمان مطالعات زمین شناسی آمریکا از وقوع زمین لرزه ای به بزرگی پنج و شش دهم ریشتر در کره شمالی خبر داد.  بر اساس اعلام مرکز مطالعات زمین شناسی آمریکا، کانون زمین لرزه کره شمالی در عمق ده کیلومتری زمین قرار داشت.
مرکز لرزه نگاری چین نیز با اعلام این خبر، قدرت زمین لرزه را شش ممیز سه دهم ریشتر و محل وقوع آن را شمال شرقی کره شمالی عنوان کرد.

خبرگزاری رویترز اعلام کرد: زمین لرزه های قبلی در کره شمالی به سبب آزمایش های هسته ای بوده است.

شبکه تلویزیونی المیادین به نقل از مرکز لرزه نگاری آمریکا اعلام کرد: زمین لرزه‌ای با قدرت پنج ممیز شش دهم ریشتر کره شمالی را لرزاند، مرکز این زمین لرزه، عمق ده کیلومتری در کره شمالی اعلام شده است.

مرکز لرزه نگاری چین نیز با اعلام این خبر، قدرت زمین لرزه را شش ممیز سه دهم ریشتر و محل وقوع آن را شمال شرقی کره شمالی عنوان کرد.

بر اساس اعلام سازمان هواشناسی کره جنوبی، زمین لرزه کره شمالی در منطقه کیلجو، جایی که مرکز آزمایش هسته ای پونگای-ری قرار دارد، روی داده است.

به گزارش خبرگزاری رویترز از پکن، این سازمان در بیانیه ای که در پایگاه اینترنتی خود قرار داد اعلام کرد این زمین لرزه ساعت یازده و سی دقیقه صبح (سه و سی دقیقه به وقت گرینویچ) روی داد./۱۲ شهریور ۱۳۹۶خبرآنلاین

***

 زلزله امروز(۲۲ خرداد ۱۳۹۶) شهر استانبول تصنعی است

 ملیح گوکچک(شهردار استانبول) با طرح دوبره این مسئله که زلزله های استانبول مشکوک و مصنوعی است خواستار تحقیق در این خصوص شد.

شهردار  با اشاره به زلزله ۶.۲ ریشتری که ساعاتی قبل شهر استانبول را لرزاند گفت: من نمی خواهم بگویم که در این خصوص مطمئن هستم ولی این مسئله مشکوکی است و باید تحقیق شود که آیا در زمان زلزله کشتی لرزه نگاری در نزدیکی کانون زلزله بوده است یا خیر.

وی در ماه های گذشته نیز برخی از زلزله های مناطق غربی را کار برخی قدرت های ظلمانی خارجی دشمن خوانده بود.

این زلزله در ساعت 15 و 28 دقیقه و 39 ثانیه روز گذشته و در عمق 20 کیلومتری آبهای دریای اژه رخ داده و به شدت شهرهای اطراف از جمله ازمیر را نیز لرزاند./تابناک۲۳ خرداد ۱۳۹۶