آقاي ربيعي، دليل اينكه از ابتداي انقلاب هر سال 300 امامزاده در ايران كشف شده، چيست؟ آيا اين آمار صحت دارد؟
در رابطه با اماكن متبركه و امامزادگان، سازمان اوقاف اقدام به جمعآوري اطلاعات و شناسايي و تحقيقات ميداني كرده و بر اساس اسناد تاريخي 10 هزار و 615 امامزاده در كشور شناسايي و ثبت شده و داراي شناسنامه هستند. اين امامزادهها در هشتهزار و 51 بقعه دفن شدهاند، به عنوان مثال در لويزان پنج امامزاده در يك بقعه دفن شدهاند. همچنين بايد بگويم آماري كه در ابتداي انقلاب و قبل از انقلاب وجود داشته، آمار اشتباهي بوده است؛ چراكه آن زمان تنها امامزادههايي كه به چشم ميآمدند، شناسايي شده بودند و با يك سرشماري، تعدادي امامزاده را در شهرها مشخص كردند در حاليكه تعدادي از امامزادهها در اين سرشماري نيامدند.
بنابراين افزوده شدن سالانه 300 امامزاده به آمارهاي رسمي شما در 30 ساله گذشته صحت دارد؟
در بررسي سال 71، امامزادههايي كه داراي شناسنامه بودند اما در آمار قبلي ذكر نشده بودند نيز به آمار جديد اضافه شدند، به همين دليل آمار قبلي رد و آمار جديد ثبت شد. با پالايش آمارياي كه انجام داديم و با توجه به اسناد موجود، آمار تصحيح شد. در اينجا بايد بگوييم تصحيح شدن آمار با اضافه شدن فرق ميكند.
آيا امامزادههايي هم هستند كه مورد تاييد شما نباشند؟
بله، شايد ادعای وجود صدهزار مقبره امامزاده مطرح شده كه ما اصلا آنها را قبول نداريم و رد کردیم چون بر اساس معيارها و شاخصهاي ما صحت ندارند، اما بسياري از اينها در واقع قدمگاه هستند. ما هم در مورد اين اماكن واكنشي نشان نميدهيم، يعني نه تاييد ميكنيم و نه تكذيب؛ چراكه برخي به آنها اعتقاد دارند و به عنوان مكاني مقدس به آنجا مراجعه ميكنند. معاون بقاع سازمان اوقاف هم يك پالايش آماري را در سال 90 در دستور كار دارد تا دايرهالمعارف امامزادگان كشور را به زودي منتشر كند كه تا شبههاي به وجود نيايد و همه شجرهنامهها مشخص شود.
چرا به عنوان يك سازمان مسوول با اينها برخورد نميكنيد و اجازه ميدهيد فضاي احتمالي سوءاستفاده از باورهاي ديني مردم ايجاد شود؟
در واقع فرهنگ كشور ما چون يك فرهنگ ديني و اعتقادي است مردم به دنبال فضايي هستند كه دردها و نيازهايشان را برطرف كنند. پس چرا با ايجاد تشكيك در اين امامزادهها خاك بپاشيم به سمت خورشيد؟ بعد از اعلام كشف امامزادههاي جديد و آماري در اين زمينه كه معاندانه است، برخي رسانههاي غربي بهرهبرداري فراواني از آن ميكنند به طوريكه گويي روحانيون در كشور قصد ترويج خرافه دارند و ما هم در اينجا از اين امامزادهها سود كلاني به جيبمان ميرود.
اما قبول داريد كه با چنين ديدگاهي امكان سوءاستفاده فراهم ميشود، مانند كساني كه امامزادههاي سيار را
راه انداختند و مردم نيز به دليل اعتقادات مذهبي به آنها رجوع كردند و عدهاي سودهاي كلان بردند؟
اينگونه نيست كه ما سكوت كامل كرده باشيم، چراكه مواردي بوده كه برخورد و تخريب شده است. اگر ما بررسي كرديم و متوجه شديم مكاني امامزاده نيست و سنديت و مرجعيت ندارد، خودمان براي تخريبش اقدام ميكنيم. وقتي بر اساس اسناد تاريخي افراد خاصي از مدينه و مكه وارد كشور ما شدهاند و به سمت مركز ايران حركت كردهاند و به استان فارس رسيدهاند، اينها همه سند تاريخي دارند.
اما اگر برخورد ميكنيد چطور تعداد امامزادههايي كه مورد تاييد شما نيستند، به صد هزار رسيده و شايعاتي در بين مردم وجود دارد كه برخي از اين امامزادهها راستين نيستند. مثلا فردي 30 سال قبل در روستايي زندگي ميكرده كه هم سيد و هم انسان خوبي بوده است. مردم بعد از فوت اين فرد برايش بارگاه درست كردهاند و بعد از چند سال اين مكان تبديل به امامزاده شده است. يا برخي براي سوءاستفادههاي مختلف اقدام به اعلام امامزاده بودن يك محل در برخي مناطق ميكنند. اينها اعتقاد مردم به اماكن معتبر را نيز خدشهدار ميكند.
هشت هزار و 51 بقعه كه در كشور كشف و شناسايي شدهاند، داراي شناسنامه هستند كه مورد تاييد سازمان اوقاف است، اما ممكن است بيشتر از اين رقم هم باشد. امامزادهها بر اساس اسناد تاريخي، تاييد علما و علامتها و نشانههايي كه وجود دارد، تاييد ميشوند. تعداد زيادي از علما مينشينند و بررسي ميكنند كه آيا اين امامزاده بوده يا نه؛ آيا اصلا چنين فرزندي اين امام داشته يا خير و آيا فرزندان اين امام به ايران آمدهاند يا نه؟ تمام نكات ريز و كليدي بررسي ميشود و بعد از آن، سازمان معتبري مثل اوقاف براي آن شناسنامه صادر ميكند.
فرآيند شناسايي و ثبت امامزادهها چگونه است؟ آيا تيم ويژهاي در اوقاف اين وظيفه را بر عهده دارد؟
فرآيند شناسايي و ثبت امامزادهها در كشور به طور كلي در دو وجه قابل بررسي است؛ يكي اينكه هويت شخص مدفون و اصالت تاريخي آن مكان به شكلي است كه سازمان اوقاف پس از شناسايي اين اماكن از طريق مراجعه به آمار، اسناد و مدارك معتبر در ابتداي امر نسبت به شناسايي شخصيت فرد مدفون با استفاده از نظر كارشناسان اقدام ميكند كه اين كار تا سال گذشته زير نظر سازمان مطالعات و تحقيقات قم بود و از امسال به كلي برعهده سازمان اوقاف است. پس از مطالعات و تحقيقات و مشخص شدن شخصيت مدفون، با توجه به شجره و همخواني قدمت تاريخي بقعه با زمان ورود امامزاده به كشور و مسير عبور او، صحت امامزاده تاييد ميشود.
سند صحت اين امامزادهها چيست؟
اينها فرزندان اهل بيت هستند و بر اساس اسناد تاريخي و مدارك شناسايي شده و به تاييد علما و بزرگان هم رسيدهاند. بايد بگويم مذهب شيعه را اين امامزادگان در كشور ما تثبيت كردهاند. البته در ميان اين امامزادهها حدود 850 امامزاده زاير پذيرند و بقيه آنها در نقاط خلوت يا دور از دسترس هستند كه زايران چنداني ندارند و عمران و آبادانيشان هم سخت است. در سال 89 بيش از صد ميليون نفر زاير به امامزادهها مراجعه كردهاند.
پس سودي كه از امامزادهها به دست ميآيد، كجا خرج ميشود؟ گفته ميشود برخي امامزادهها ماهانه درآمد ميلياردي دارند. اين درآمدها كجا صرف ميشود؟
تمام نذورات در امامزادهها براي خودشان خرج ميشود و 40درصد آن جهت عمليات عمراني و توسعه امامزادهها، 20درصد براي بخش فرهنگي خرج ميشود يعني يك روحاني را به امامزاده ميفرستيم و تعدادي كتاب و مكتبخانه در آنجا ايجاد ميكنيم و همينطور با ايجاد كتابخانه ديجيتال، محصولات فرهنگي ارايه ميكنيم.
پولي كه از امامزادهها بيرون ميآيد با حضور نيروي انتظامي، فرماندار و نماينده اوقاف صورتجلسه ميشود و بعد از تاييد سازمانهاي نظارتي پول وارد سازمان ميشود و پس از آن تعيين ميشود كه چه مقدار آن و در كجا بايد خرج شود. هيچ شخص و هيچ سازماني اجازه دستاندازي به نذورات امامزادهها را ندارد. سازمان اوقاف از نظر ساختار زير نظر وزارت ارشاد و از لحاظ شرعي و فقهي هم زير نظر ولي فقيه است و حقوق كاركنان و بودجهاش را از دولت ميگيرد. ما نميتوانيم حتي يك ريال از نذورات و موقوفات را برداريم يا از طرفي دوهزار مبلغ جذب كردهايم براي مناطق محروم كه در امامزادهها فعاليت ميكنند و بودجه آن از طريق همين نذورات است.
با اين سودي كه امامزادهها از زايران ميبرند، دليل گراني بيش از حد قبر در برخي امامزادهها چيست؟
گراني قبر مربوط به همه امامزادهها و قبرستانها نيست. امامزادههايي كه در شهر هستند، قيمت بالايي دارند چراكه ما بايد براي توسعه امامزاده خانهها و اماكن اطراف امامزاده را خريداري كنيم. كسي را هم مجبور نكردهايم. متقاضيان خودشان ميخواهند متوفايشان را در اين مكان دفن كنند. ميتوانند در بهشتزهرا(س) دفن كنند كه هزينههاي صدميليوني نپردازند. الان تعداد زيادي تقاضا دارند اقوامشان را با همين مبالغ بالا در امامزادههاي داخل شهر دفن كنند اما ما جا نداريم.
حدود پنج هزار امامزاده در كشور ما منتسب به امامموسي بن جعفر (ع) هستند. دليل اين امر چيست؟ اين آمار به واقعيت نزديك نيست.
دليل انتساب بيشتر امامزادهها به امام موسيبنجعفر(ع) ظلم و جور حاكمان در آن زمان بوده است كه امامزادهها ناچار به مهاجرت به سمت ايران شدهاند.
يعني همه اين امامزادههاي منتسب به امامموسي بن جعفر (ع) صحت دارند؟
همهشان صحت دارند و اين را روند و اسناد تاريخي موجود نشان ميدهد.
چرا تعداد اين امامزادهها در ايران زياد است و در كشوري مثل عراق اينقدر نيستند؟
در كشور عراق سالها حكومت بعثي حاكم بوده كه اجازه مطرح شدن امامزادهها را نميداده است. شما ببينيد در كشور ما اين امامزادهها در واقع تشيع را در ايران ترويج داد و تثبيت كرد.
در رابطه با مساجد، بودجهاي كه دولت براي تعمير و مرمت مساجد در سال 90 در نظر گرفته چقدر است؟
الان بيش از 60 هزار مسجد در كشور وجود دارد كه مديريت سختافزاري آن بر عهده سازمان اوقاف است. براي سال 90 تعمير، مرمت، توسعه و تكميل پنج هزار مسجد پيشبينيشده است كه اميدواريم با واگذاري اعتبار پيشبيني شده سال 90 از سوي دولت يعني 80ميليارد تومان كه از رديف طرحهاي تملك داراييهاي سرمايهاي در نظر گرفته شده، اقدامات عمراني مساجد صورت پذيرد. همچنين در نظر داريم كه در سال 90، دوهزار و 333 باب مسجد در مناطق محروم، روستايي و شهرهاي زير 20 هزار نفر و در مسير جادههاي مواصلاتي احداث كنيم.
در رابطه با وقف، الان چه تعداد موقوفه در كشور وجود دارد؟
وقف يك تعريفي دارد و آن اينكه كسي مالي را كه متعلق به خودش است، در راه خدا براي امور عامالمنفعه ببخشد. وقف در كشورهاي ديگر هم وجود دارد، حالا با اسامي ديگر. در كشور ما 127هزار موقوفه وجود دارد يعني 127 هزار واقف وجود دارد كه از اين تعداد نزديك به يكميليون و 300 هزار رقبه و مشتقات موقوفه هستند به اين معني كه در زمينه موقوفه بيمارستان، مغازه، مدرسه و... ساخته شده است. همه اين رقبهها درآمدزاد هستند و با نيتهايي كه واقف دارد، ميتواند كمك كند به مردم.
اين موقوفهها چقدر ميشود؟
بايد بگوييم يكسوم كشور وقف است. نزديك به 13 شهر در كشور ما بالاي 50درصدشان وقف است و حتي برخي شهرها صددرصد وقف هستند. به عنوان مثال شهر تكاب در استان آذربايجانغربي 65درصد از وسعتش وقف است. يعني يك شخص يا چند نفر زمينهايي كه در اختيارش بوده را براي امور خاصي وقف كرده است. در اطراف تهران هم مثلا پاكدشت و شهرقدس در قلعه حسنخان صددرصد وقف است. در شهرهاي ديگر هم قيدار در استان زنجان 50درصد، رامشير، كرمان و رفسنجان بالاي 50درصد، كبوترآهنگ صددرصد، ملاير 60درصد شهر مشه بالاي 50 درصدشان وقف هستند.
وقف در چند سال اخير كم يا زياد شده است؟
ميانگين وقف بعد از انقلاب اسلامي به طور ميانگين 200 وقف در سال بوده اما در سال 89 به دليل تبليغاتي كه انجام شد، تقريبا پنج برابر شده يعني به حدود 900 وقف در سال رسيده است.
درآمدي كه از مالالاجاره موقوفات به دست ميآيد چقدر است؟
به روز كردن مالالاجارهها يكي از وظايف اوقاف است. اگر درآمد موقوفات محقق شود، بسياري از مشكلات اقتصادي كشور برطرف ميشود. طبق قانون اگر مالالاجارهها به موقع و عادلانه پرداخت شود، درآمد موقوفات به اندازه درآمد نفتي كشور میشود. اما اين مالالاجارهها عادلانه نيست و حتي همين مبلغ ناچيز را هم پرداخت نميكنند. مثلا يك واحد تجاري در بازار، اجارهاش ماهي 15ميليون تومان است اما اجاره واحد وقفشده ماهي چندهزار تومان است كه همان را هم مستاجر پرداخت نميكند.
دولت هم از اين موقوفات استفاده ميكند؟
دولت بيشترين استفاده را از موقوفات دارد. بيشترين استفاده را هم وزارت آموزش و پرورش دارد اما از پرداخت مالالاجاره به اوقاف خودداري ميكند كه ما پيگير دريافت اجارهها هستيم. وزارت علوم، بهداشت، راه، مسكن و... نيز ديگر بدهكاران اوقاف هستند.
دليل اينكه از پرداخت مالالاجاره خودداري ميكنند، چيست؟
يك بخش زيادي از موقوفات در اختيار دولت و يك بخشي در اختيار مردم است، دليل هم اين است كه يا جاهل به احكام خدا هستند يا آگاهند و نميخواهند پرداخت كنند. در رابطه با دولت، آقاي احمدينژاد دستور ميدهد كه تمام بخشهاي دولتي بايد اجاره موقوفات را پرداخت كنند اما همين دستور در لايههاي اجرايي متوقف ميشود. در صورتي كه اگر اجارهها پرداخت شود، مديريت اقتصاد اسلامي اجرا ميشود و در حاليكه فاصله طبقاتي در كشور زياد ميشود، وقف يك نسخه اثربخش است. در حال حاضر موسسات خيريه خصوصي مثل قارچ در كشور رشد كردهاند اما تفاوت آنها با وقف اين است كه در خيريه ممكن است نوه خير فعاليت موسسه را متوقف كند و پولش را خرج كند اما در وقف چنين چيزي ممكن نيست.سال90سخنگوي اوقاف در گفتوگو با «شرق»
***
مهر: مدیر کل اوقاف و امورخیریه مازندران از شناسایی مقابر 32 امامزاده جدید طی سال گذشته در این استان خبر داد.
حجت الاسلام سیف الله سهرابی، با بیان اینکه با شناسایی این تعداد مقابر امامزادگان در مازندران، تعاداد آستانه های مبارکه در این استان به هزار و 62 بقعه افزایش یافته است، گفت: مازندران هم اکنون از نظر وجود تعداد مقابر امامزادگان در کشور در جایگاه دوم قرار دارد.۱۸ ارديبهشت ۱۳۹۰عصرایران
بر اساس آمار مربوط به سال 1375، تاكنون بالغ بر 979 امامزاده و بقعه بزرگان دين در استان مازندران به ثبت رسيده است/معاونت فرهنگی سازمان تبلیغات قم
در ایران سادات موسوی یعنی اولاد موسی ابن جعفر (ع) زیاد هستند. در مناطق دیگر دنیا مثلا شمال آفریقا سادات حسنی زیاد دیده میشوند. به جهت اینکه مهاجرت اولاد امام حسن عسگری و نوادگان ایشان به این منطقه زیاد بوده است. شما وقتی به هند میروید به خاطر اینکه مهاجرت فرزندان امام هادی (ع) به این منطقه زیاد بوده است، در آنجا بیشتر شاهد وجود بقاع ذریه آن حضرت هستید. افزون بر آنچه گفته شد، در بین ائمه (ع) بعضی از امامان، اولاد بیشتری داشتند. حضرت موسی ابن جعفر (ع) از این دست امامان بودهاند. مطابق آنچه در «عمده الطالب فی انصار آل ابی طالب» آمده است، که یکی از منابع معتبر کتب انساب و تبارشناسی میباشد، آن حضرت صاحب ۲۳ پسر بودهاند. از این ۲۳ نفر برخی صاحب اولاد نبودهاند، اما برخی هم مانند اسحاق ابن موسی (ع)، ابراهیم ابن موسی (ع) و حمزه ابن موسی (ع) اولاد زیادی داشتند که بعدها خودشان یا نوادگانشان به ایران مهاجرت کردند. یعنی خیلی از امامزادگان که بدون واسطه نام مبارک امام موسی کاظم پس از اسمشان آمده است، در واقع فرزند بلاواسطه آن حضرت نیستند و اغلب نوادگان امام موسی کاظم هستند که با چندین پشت به آن حضرت میرسند. بین اعراب مرسوم است که نام فرد را با جد اعلا و معروفش ذکر میکنند. امام موسی ابن جعفر (ع) نیز جد اعلا و معروف نوادگان خویش محسوب میشود و از این رو نام وی را بیواسطه بعد از نام نوادگانش به عنوان پدر آنان ذکر میکنند. نباید هر امامزادهای را دیدیم که پس از نامش، آمده بود «ابن موسی بن جعفر» فورا فکر کنیم که از پسران یا دختران آن حضرت بوده است. بلکه ممکن است از نوادگان امام موسی بن جعفر (ع) باشد. ما شجره نامه امام موسی بن جعفر (ع) را مشخصا میشناسیم. تعداد و نام فرزندان ایشان معلوم است و ما بقی نوادگان هستند. /سایت شفاف در بهمن ۱۳۹۳مصاحبه باحجت الاسلام عادل مولایی باهفته نامه اندیشه اردبیل
اسامی این انبیاء و پیامبران بزرگوار الهی که کشور ما میزبانشان است را بر اساس مستندات دریافتی از مدیرکل هیاتهای امناء بقاع متبرکه و موسسات خیریه سازمان اوقاف و امور خیریه به ترتیب هراستان و فراوانی حضور آنها در شهرها و استانهای مختلف کشور منتشر میکند:
استان آذربایجان شرقی: نام مکان متبرکه
1- حضرت جرجیس(ع)، شهرستان جلفا، روستای دره شام ـ گلفرخ، کلید داغی
2- حضرت یونس (ع) شهرستان: مرند
3- ارمیای نبی(ع) شهرستان هریس، بدوستان غربی، روستای جیغه
استان اصفهان: نام مکان متبرکه
1- حضرت شعیا (ع): شهرستان اصفهان؛ هاتف
2- حضرت یوشع (ع): گلستان شهدا
3- دانیال پیغمبر (ع) شهرستان گلپایگان، گلشهر
4- حضرت صالح (ع) شهرستان گلپایگان، گلشهر
5- حضرت یحیی (ع) شهرستان گلپایگان روستای قالقان
استان تهران: نام مکان متبرکه
1- حضرت لوط (ع) شهرستان رباط کریم، روستای پیغمبر
استان خراسان رضوی: نام مکان متبرکه
1- شعیب پیغمبر(ع) شهرستان قوچان، روستای مزرج
استان خراسان شمالی : نام مکان متبرکه
1- حضرت ایوب (ع) شهرستان بجنورد، روستای ایوب
استان زنجان: نام مکان متبرکه
1- حضرت قیدار نبی (ع): شهرستان قیدار
استان سمنان: نام مکان متبرکه
1- پیغمبران (سام و لام) (ع) شهرستان سمنان، شمال شرقی سمنان
2- ارمیا (ع) شهرستان شاهرود، شهر میامی، روستای ارمیا
3- حضرت جرجیس (ع) شهرستان شاهرود، بیارجمند، خوارتوران
4- حضرت دانیال (ع) شهرستان شاهرود، شهر میامی، روستای سوداغلن
5- دانیال پیغمبر (ع) شهرستان شاهرود، روستای کالپوش
استان فارس: نام مکان متبرکه
1- شیث پیغمبر (ع)، شهرستان فیروزآباد، روستای مهکویه سفلی
2- نوح نبیالله(ع) شهرستان ممسنی، روستای جاوید حجتآباد
استان قزوین: نام مکان متبرکه
1- چهار انبیاء(ع)، شهرستان قزوین بخش مرکزی، خیابان پیغمبریه
2- ایوب و یوشع (ع)، شهرستان قزوین، بخش رویارالموت، روستای بالاروچ
3- خضر(ع) شهرستان قزوین، بخش رودبار الموت، روستای گازرخان
4- سام و جالوت (ع)، شهرستان قزوین، رودبار، روستای یکاکلایه علیا
استان گلستان: نام مکان متبرکه
1- صالح پیغمبر(ع)، شهرستان گرگان، آق قلا، روستای آق قنبر
2- حضرت یعقوب (ع) شهرستان گرگان، آق قلا ـ روستای صحنه علیا
استان لرستان: نام مکان متبرکه
1- داوود پیغمبر(ع)، شهرستان الیگودرز، ازنا، روستای داوود پیغمبر
استان مرکزی: نام مکان متبرکه
1- اشموئیل نبیالله (ع)شهرستان ساوه، بخش مرکزی روستای پیغمبر
استان همدان: نام مکان متبرکه
1- حیقوق نبی (ع)، شهرستان تویسرکان، حبقوق نبی بلوار حبقوق
2- حجی پیامبر (ع)، شهرستان همدان، بازار فلسطین
استان خوزستان: نام مکان متبرکه
1- حزقیل (ع) شهرستان دزفول، خیابان شریعتی
2- دانیال نبی (ع) شهرستان شوش، خیابان امام خمینی
استان مازندران: نام مکان متبرکه
1- ایوب پیغمبر (ع)، شهرستان تنکابن، شهر عباس آباد روستای پرچور
2- دانیال نبی (ع)، شهرستان تنکابن، سلمانشهر ـ دانیال
مشاوره-روانشناسی