خانه مشاور

کلمه تستوسترون(Testosterone) گاهی اوقات در زبان عامیانه صفات مردان به کار می رود.همونی که باشگاه های بدنسازی ازآن استفاده های بجاونابجادرعضلانی شدن(ورود تستوسترون به درون بدن و یا بالا بودن سطح سرمی این هورمون در خون منجر به افزایش محسوس  حجم توده عضلانی می شود که  نتیجه تشدید سنتز پروتئین در توده عضلانی است) می کنند.

تستوسترون هورمون‌ی(Testosterone Hormone) است که باعث تشدید تولید گلبول‌های قرمز خون  می‌شود. رشد دستگاه تناسلی را حین بلوغ تحریک می‌کند و مسوول تولید اسپرم در طول دوران زندگی است.

 به عبارت دیگرتستوسترون  یک پیام رسان شیمیایی است یعنی مسئول ایجاد مشخصه های جنسی مردانه است که توسط بیضه ها و سلول های موجود در آن یعنی سلولهای لیدیگ تولید میشود.

 بدن  زنان نیز این هورمون تستوسترون تولید میکند ولی به مقدار بسیار کم

بدون تستوسترون کافی، مردها عقیم خواهند بود.است.

(تستوسترون) به این نام "تستسترون " هم گفته می شود

وظایف تستوسترون

تستوسترون(درمردان) علاوه بر تولید اسپرم سبب درتنظیم  عملکردهای دیگراعضای بدن هم نقش دارد،مثل:

*محرک جنسی

*توده استخوانی

*توزیع چربی

*اندازه و قدرت ماهیچه ها

*تولید گلبول های قرمز خون

نقش سن مردان در تستوسترون 

تأثیرات کاهش تدریجی سطح تستوسترون با افزایش سن توجه زیادی را در سال های گذشته به خود جلب کرده است و منجر به ابداع عبارتی به نام هایپوگنادیسم یا کاهش فعالیت بیضه ها شده است.
پس از 40 سالگی، غلظت تستوسترون در خون به میزان 6/1 درصد در هر سال در بیشتر مردها افت میکند که سبب نزول این سطح در بسیاری از مردان به پایینترین سطح در 60 سالگی میشود. این پدیده یعنی هایپوگنادیسم از طریق آزمایش خون و سطح تستوسترون در افراد جوان قابل تشخیص است.
کاهش سطح تستوسترون در خون مردان دارای ارتباط مستقیم با مرگ و میر در سنین بالا است و این بیماری به یکی از شرایط پزشکی با میزان تشخیص بسیار بالا در سال های اخیر بدل شده است، اگرچه بسیاری از نشانه های آن مرتبط با افزایش سن هستند و معمول می باشند.

 هیپوگنادیسم چیست؟

تخریب غده هیپوفیز به‌وسیله تومورها، عفونت، تروما یا بیمارى متاستاتیک موجب هیپوگنادیسم به‌همراه اختلال در تولید سایر هورمون‌هاى هیپوفیزى مى‌شود،هیپوگنادیسم بعلت کمبود Testoو اختلال اسپرماتوژنز است.

اگر میزان آندروژن (هورمون جنسی که توسط بیضه ها ساخته می شود) در قبل از شروع بلوغ ناکافى باشد، که به نارسایی بیضه مربوط می شود، تکامل جنسى صورت نمى‌گیرد واختلال دررویش  موى بدن، تکامل ناکافى عضلات اسکلتى و بسته شدن تأخیرى اپى‌فیز رابدنبال دارد. 

در مورادى که هیپوگنادیسم پس از بلوغ رخ دهد ممکن است بیماران کاهش میل جنسی، عملکرد جنسی، قدرت عمومى و سطح انرژى را عنوان کنند. کاهش سرعت رشد ریش مى‌تواند نشان‌دهنده کاهش صفات مردانه باشد. ممکن است در معاینه بالینى ژنیکوماستى و بیضه‌هاى کوچک یا نرم عرضه شود.

نشانه های  سطح پایین تستوسترون درسنین بالا :

کاهش شور و تحریک جنسی (لیبیدو)

کاهش کیفیت نعوظ، بویژه نعوظ شبانه

تغییر خلق و خو

کاهش عملکرد ذهنی و شناختی

خستگی، افسردگی و عصبانیت

کاهش قدرت ماهیچه ها و عضلات

کاهش موهای بدن

تغییرات ظاهری پوست

رابطه "طاسی"باتستوسترون

پس از اینکه تستسترون در بدن به هورمون دی‌هیدروتستسترون تبدیل می‌شود، رشد سلول‌های غده پروستات را تحریک می‌کند و باعث تحلیل رفتن فولیکول‌های مو در مردانی می‌شود که به صورت ژنتیکی مستعد طاسی مردانه هستند.

با افزایش سن مردان، تغییراتی در بدن آنها رخ می‌دهد. کلسیم بدن کاهش می‌یابد، توده عضلانی تحلیل می‌رود و چربی بدن افزایش پیدا می‌کند. تعداد سلول‌های قرمز خون نیز پایین می‌آید.

اندازه گیری تستسترون

میزان طبیعی تستوسترون 300 نانوگرم در دسی لیتر است.
میزان بالای آن 1000 تا 1200 نانوگرم در دسی لیتر و میزان کم آن کمتر از 300 نانوگرم در دسی لیتر است.

میزان این هورمون در طول روز در نوسان است، اندازه‌گیری تستوسترون خون باید در ساعت 7 و 10 صبح انجام شود .

تشخیص 

چگونه بفهمیم کمبود تستوسترون داریم؟

 برای تشخیص کمبود تستوسترون (هیپوگنادیسم مردانه) 

آزمایش خون 

یک آزمایش خون ساده(درصبح) می‌تواند سطح تستوسترون را مشخص کند. حد طبیعی تستوسترون بین 300 تا 1000 نانوگرم در دسی‌لیتر است 

معاینه فیزیکی 

ازطریق مقدار موهای بدن

اندازه سینه‌ها، بیضه‌ها، کیسه بیضه و آلت تناسلی

سلامت ظاهری بیضه‌ها و کیسه بیضه ( برآمدگی یاوجود توده‌)

بینایی سنجی (از دست رفتن دید جانبی می‌تواند نشانه وجود تومور هیپوفیز باشد، که خود باعث کمبود تستوسترون می‌شود).

تاریخچه پزشکی

ازطریق تاریخچه پزشکی بیمار و خانواده او "زن"

علائم پایین بودن سطح تستسترون

عضلات کم تر

از دست دادن موهای بدن

بیضه های کوچکتر و نرم تر

کاهش میل و فعالیت جنسی

کاهش نعوظ‌های خودبه‌خودی

کوچک شدن بیضه‌ها یا بیضه‌های بسیار کوچک

کاهش موی صورت و بدن

پوکی استخوان، شکستگی با ضربه خفیف، کاهش قد

بزرگی یا حساسیت پستان

گرگرفتگی و تعریق شبانه

کاهش رابطه جنسی

کاهش سطح تستوسترون همیشه با رابطه جنسی تداخل ایجاد نمی کند اما ممکن است باعث گردد ذهن و بدن سخت تر به اوج لذت جنسی برسد. با کاهش تستسترون در برخی مردان میل جنسی کاهش می یابد و برخی  دیگر به طور کامل علاقه خود را به داشتن جنسی از دست می دهند. سطح پایین تستسترون همچنین باعث می گردد نعوظ سخت تر ایجاد شود و زود از بین رود.

کاهش اسپرم
تستوسترون به بدن مرد در جهت ساخت اسپرم یاری می رساند. هنگامی که سطح این هورمون پایین است تعداد اسپرم ها کم می شود. 

عدم توانایی تمرکز

برخی مردان با مشکلاتی نظیر تحریک پذیری یا سایر تغییرات در حالات خود یا با عدم تمرکز و انرژی کم روبه رو می شوند. این علایم ممکن است به سادگی به دلایل مربوط به بیماری رخ دهد مانند کم خونی، افسردگی، اختلال خواب یا بیماری های مزمن

یایسگی مردان

کاهش تستوسترون بخشی از فرایند طبیعی افزایش سن است که گاهی از آن با نام اندروپوز یا یایسگی مردان یاد می شود. برای بسیاری مردان این امر باعث مشکلات عدیده یا بروز عوارض نمی شود. برخی افراد اما ممکن است به گرگرفتگی، تحریک پذیری، یا عدم علاقه به داشتن رابطه جنسی مبتلا شوند.

***

به طور متوسط بدن هر مرد ۲۰ برابر بیشتر از بدن هر زن تستوسترون تولید می‌کند هرچند به دلیل متابولیسم بیشتر سطح پلاسمایی این هورمون در مردان  هفت برابر زنان است..

تستوسترون از هورمون ‌هاي استروئيدي بدن است كه ساختمان اصلي سازنده آن را كلسترول تشكيل مي ‌دهد.

با افزایش تستوسترون، LH کاهش می یابد، در حالی که افزایش LH باعث کاهش تستوسترون مي شود. سطوح تستوسترون روزانه است، 

تستوسترون همچنين توسط غدد آدرنال در هر دو جنس مرد و زن، و در مقادیر کم توسط تخمدان ها در زنان، توليد مي شود. در زنان، تستوسترون به استرادیول (هورمون جنسی اصلی در زن) تبدیل مي شود.

سطح غیرطبیعی در زنان، ظهور ویژگی های فیزیکی مردانه (بروز صفات مردانه)، ناتوانی در باردار شدن و به عنوان شاخصي برای سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS) كمك كند.

چه کسانی باید تستوسترون مصرف کنند؟

درمان با تستوسترون برای مردانی که دچار کمبود تستوسترون  یا «هیپوگنادیسم»(اختلال دراسپرم سازی) هستند، 

علل هیپوگنادیسم شامل مختل شدن کار بیضه به علت خطاهای ژنتیکی، اوریون، ضربه شدید، ، شیمی‌درمانی و پرتودرمانی برای سرطان است.

 هیپوگنادیسم ممکن است در اثر مشکل در غده هیپوفیز در مغز باشد. از جمله علل دیگر، تومورها ، ضربه سر، جراحی مغز، داروهای گوناگون، برخی اختلالات وراثتی، سوء تغذیه شدید و بیماری‌های مزمن است.

درمان کمبود تستوسترون

بالا بردن مصرف روی 

 رویzingی(زینک)کی از مهم ترین عناصر اثر بخش در تولید تستوسترون طبیعی در بدن مردان است چرا که از تبدیل تستوسترون به استروژن (هورمون زنانه ) جلوگیری میکند ،با تولید انزیمی به نام ارومایتاس ازین عمل جلوگیری می کند .عکس عمل نیز در بدن توسط روی اتفاق می افتد یعنی هورمون های زنانه را به مردانه تبدیل میکند و باعث تولید اسپرم های سالم تر نیز می شود ،یعنی تبدیل استروژن به تستوسترون به صورت طبیعی

منابع طبیعی برای جذب  یا روی

در جگر وتخم مرغ وحبوبات ودانه های روغنی وغذاهای دریایی 

تزریق: این ارزان‌ترین گزینه است. نتیجه تزریق تستوسترون 7 تا 22 روز دوام دارد، هر 2 هفته یک ؛ در این روش تستوسترون به عمق عضله تزریق می‌شود. 

ژل یا پَچ: این مواد به طور روزانه روی پوست اعمال می‌شوند. تستوسترون از طریق پوست جذب شده و سپس در جریان خون آزاد می‌شود تا وظیفه‌اش را انجام دهد.

قرص‌ها: قرص‌های لثه‌ای که به آن‌ها داروهای دهانی هم گفته می‌شود. این قرص‌ها بین لثه و لب بالا قرار  می‌گیرند،به لثه هامی چسبند. آن‌ها موادی خمیری هستند که توسط بزاق دهان تجزیه شده و سپس جذب جریان خون می‌شوند

هشدار:تجویز طولانی مدت تستوسترون ممکن است منجر به فقدان میل جنسی (لیبیدو) و سرکوب اسپرم‌سازی در مردان گردد.

 مصرف نابجای هورمون تستوسترون می‌تواند ترشح طبیعی هورمون در بدن را مهار و ترشح آنزیم‌های لازم را نیز مختل کند و غده هیپوفیز  را تحت تأثیر قرار می‌دهد یعنی تزریق تستوسترون به بدن علاوه بر تأثیرات مستقیم، می‌تواند ترشح هورمون‌های تیرویید، رشد و کورتیزول را نیز مختل کند. شایع ترین عوارض آن، آکنه های صورت، ریزش مو، تغییر میزان ترشح آنزیم‌های کبدی و ابتلا به کبد چرب، کاهش چربی خوب خون و افزایش چربی بد، افزایش تری گلیسرید، افزایش فشارخون، کاهش ایمنی بدن، بروز حالت های تهاجمی و کاهش میل و اذت جنسی است.