نقش "فرومون"تفاوت باهورمون
نقش «فرومون »ها درتمایلات جنسی
«فرومون»(Pheromone) ها و «هورمون»(hormone) هاانتقال دهنده های شیمیایی، بین دو جاندار هستند.
«هورمون»(hormone)تاثیر خود را در درون بدن اعمال می کنند(درون ریزهستند)
«فرومون»تاثیر خود را در بیرون از بدن اعمال می کنند و عموماً در جذب دو جنس مخالف نقش دارند که منجر تولید مثل می شوند.
«فرمون ها ،سیگنال های شیمیایی هستند برای ارتباط بین اعضای یک گونه ازجانداران»
یک سیگنال فرمون واکنش خاصی را در گیرنده ایجاد می کند، به عنوان مثال، یک رفتار کلیشه ای (اثر آزاد کننده) یا یک فرآیند رشدی (اثر پرایمر).
برخی از فرومون ها می توانند هر دو اثر را داشته باشند. بسته به اینکه پیام از طریق باد یا جریان آب ارسال شود یا مستقیماً روی بینی یا آنتن گیرنده(شاخکها) قرار گیرد، انواع مولکولها، بزرگ و کوچک، به عنوان فرومون عمل میکنند.
بیشتر فرمون ها با «حس بویایی» تشخیص داده می شوند اما «همه بوها فرومون نیستند»
پستانداران از جمله انسان ها نیز« ابری» از مولکول ها را منتشر می کنند که نمایانگر «بو» یا مشخصات شیمیایی منحصر به فرد ما است.
این تفاوت ها بین افراد این امکان را برای جاندار فراهم می کند که افراد را از طریق بو تشخیص دهند. مردم نیز در این کار کاملاً خوب عمل می کنند.
«یک مادر ، کودک خود رابا بوییدن ازدیگرفرزندان تشخیص دهد»
مورچه ها نیز می توانند بین اعضای کلنی خود و لانه های دیگر را«بوییدن» تمایز قائل شوند.
توضیح مدیریت سایت-پیراسته فر:برنامه مستند اجتماع عظیم پرندگان(مرغان دریایی)جوجه ها ووالدینشان رانشان می دادکه والدین آنها وقتی برای جوجه هایشان غذامی آوردند،درمیان هزاران مرغ دریایی همشکل، هروالد-جوجه- براحتی همدیگررا پیدامی کردند ویاگله های بزرگ ازحیوانات وحشی با«بو»(فرومون)فرزندان -مادران-خودراتشخیص می داند،بطورکلی هرحیوانی با همین ماده اصلی(فرومون)میتوانند-فرزندان-مادران-خودراتشخیص دهند./پایان توضیح.
یونانیان باستان می دانستند که ترشحات سگ ماده در گرما برای سگ های نر جذاب است.
«چارلز باتلر »در کتاب «راهنمای زنبورداران»(سلطنت زنانه) که در سال ۱۶۲۳میلادی منتشر شد، هشدار داد که «بوی درجه یک» زنبور زخمی، زنبورهای عصبانی دیگر را برای نیش زدن جذب میکند.
در اواخر قرن نوزدهم«جوزف لینتنر»اولین حشره شناس ایالتی نیویورک، به جمعیتی که در پیاده رو بیرون بودند،به منظره ۵۰ «پروانه ابریشم وحشی-نر»توجه داد که در پنجره دفتر کارش «جذب یک پروانه ماده » شده بودند.
«فرومون ها نمونه های از تکامل سیگنال هاهستند» در برخی از ارگانیسمهای مانند پروانهها، مگس سرکه میتوان یک سیستم سیگنالینگ کامل را از نظر ژنتیکی از آنزیمهای تولیدکننده فرومون، درک توسط گیرندههای شیمیایی حسی تا مدارهای عصبی که سیگنالها را پردازش میکنند ارائه می کنند.
تعیین قلمرو،تشخیص فرزندان-مادران ،جذب جنس مخالف،تعیین مسیرراه ها وانتقال هرگونه پیام به همنوعان، ازوظابف فرومون ها هستند.
«فرومون»(Pheromone) ها انتقال دهنده های شیمیایی بین دو جاندار هستند.
و بر عکس هورمون(hormone)ها که تاثیر خود را در درون بدن اعمال می کنند،فرومون ها تاثیر خود را در بیرون از بدن اعمال می نمایند و عموما در تولید مثل نیز نقش دارند و منجر به جذب دو جنس مخالف به سوی هم می شوند.
«فرومون» در حشرات کاربرد های فراوان برای تولید مثل و علامت دادن و .. دارند.در نوعی از مارها نیز دیده شده است که جنس نر از فاصله چند کیلومتری با ارسال فرمون ها یا علائم شیمیایی اقدام می تواند جنس ماده را بدون تماس مستقیم باردار می کند.
نقش فرومون ها درتمایلات جنسی درانسان
در انسان ها نیز فرمون ها تاثیرات مختلفی دارد و از جمله در جذب دو جنس مخالف به سوی هم نقش دارد،و عمدتا از طریق عرق دفع شده از سوی جنس نر و یا به صورت های دیگر از سوی جنس ماده تاثیر خود را اعمال می نمیاد.
در یک آزمایش ابتدا زنانی را وارد اتاقی با تعدادی صندلی کردند،و زنان را بروی صندلی ها نشاندند،و تعداد دیگری صندلی خالی ماند بعد از دقایقی زنان را از اتاق بیرون کردند و به همان تعداد مرد وارد اتاق کردند و از مردان خواستند به طور تصادفی بروی تعدادی صندلی بشینند،نتیجه آزمایش بسیار جالب بود؛مردان دقیقا بروی صندلی هایی نشسته بودند که زنان نیز بروی آنها نشسته بودند و هیچ مردی بروی صندلی خالی ننشست،در یک آزمایش دیگر در اتاق انظار دندان پزشکی تعدادی صندلی را با فرمون مردانه اسپری کردند،نتیجه این بود که زنان دقیقا بروی صندلی هایی که با فرمون مردانه اسپری شده بود نشسته بودند.
نکته قابل ذکر درباره این آزمایش این بود که برای تداوم آزمایش به فاصله زمانی صندلی ها با فرمون زنانه یا مردانه اسپری می شد،زیرا بعد از مدتی فرمون ها اثر خودش را از دست می داد و فرمون مردانه از فاصله چند متری تاثیر خود را بروی زنان اعمال می کند و منجر به جذب شدن آنها به سوی صندلی می شد که مردان بروی آن نشسته بودند و یا اسپری فرمون مردانه بروی آن پاشیده شده بود.
تصویر زیر : گروهی از حشرات است که در معرض فرمون جنس مخالف قرار گرفته اند و در یک نقطه جذب شده اند.
در حدیث آمده است:زنی که درجایی نشسته برخیزد،مردآنجا ننشینند،مگر زمانی که آن نقطه سرد شود(مدت زمانی از آن بگذرد) این حدیث اشاره داردبه اجتناب از تحریکات یک مرد نسبت به فرمون های زن و جذب شدن آنها به سوی هم است،/وسائل الشیعه ج۱۴ص۱۸۵ و شیخ صدوق، من لا یحضره الفقیه، ج ۳، ص ۴۶۷
پیام رسانی وخبردهی مورچگان به دیگرمورچه ها
مورچه ها برای برقراری ارتباط با یکدیگر از «فرومون» استفاده میکنند. این «سیگنالهای شیمیایی در مورچه ها» نسبت به سایر نازک بالان تکامل یافته تر است.
همانند سایر حشرات« مورچه ها برای تشخیص بوی فرومون، از شاخکهای بلند و نازکِ متحرک خود استفاده میکنند».
«مورچه بوسیله دو «شاخک» خود اطلاعاتِ لازم درمورد جهت و شدت بو را استخراج میکند.
از آنجایی که اغلب مورچه ها در روی سطح زمین زندگی میکنند، آنها از سطح خاک برای بر جا گذاشتن رد فرومون استفاده میکنند تا دیگر مورچه ها نیز بتوانند آنرا دنبال کنند.در گونه هایی که بصورت گروهی کاوش میکنند مورچه ای که غذا پیدا میکند یک رَد فرومون در مسیر بازگشت به لانه برجای میگذارد و این مسیر بوسیله دیگر مورچه ها دنبال میشود، پس از بازگشتِ مورچه های دیگر با غذا، این مسیر تقویت میشود. هنگامی که منبع غذا تمام میشود، دیگر رَد جدیدی توسط مورچه ها، در مسیر بازگشت گذاشته نمیشود و بوی فرومون به آرامی محو میشود. این عمل باعث میشود که مورچه ها با تغییرات محیط خود را هماهنگ کنند.
«مورچه ها» هنگامی که یک مسیر مشخص شده به سمت منبع غذایی توسط یک مانع سد میشود مسیر را رها میکنند تا مسیر جدیدی پیدا کنند.
اگر مورچه ای موفق شود، «رَد» جدیدی بر جای می گذارد که شامل مسیر کوتاه تری به لانه میباشد.
مسیر های موفق به سمت منبع غذا بوسیله سایر مورچه ها دنبال میشوند و مسیر های بهتر تقویت میشوند تا در نهایت بهترین مسیر پیدا شود.
واقعیت سیگنالهای شیمیایی نامرئی
«چارلز داروین »می گوید: بوی جنسی کروکودیلهای نر، بزها و سایر حیوانات در فصل تولید مثل نیز میتواند با انتخاب جنسی بدبوترین نرها از طریق انتخاب ماده شکل بگیرد.
حیواناتی که زندگی اجتماعی ندارند ،مقادیر بسیار کوچکی از فرومونهای میکرو یا پیکو گرم آزاد میکنند. اولین شناسایی یک فرمون که در سال ۱۹۵۹ منتشر شد« آدولف بوتناندت» و تیمش حاصل ۲۰ سال تحقیق وپژوهش ،روی نیم میلیون پروانه ابریشم ماده انجام گرفت.
امروزه، ترشح یک پروانه ماده ممکن است کافی باشد، که توسط کروماتوگرافی گازی- طیف سنجی جرمی (GC-MS) همراه با ضبط های الکتروفیزیولوژیکی از آنتن پروانه نر برای تشخیص اجزای فعال ترکیب فرمون مورد تجزیه و تحلیل قرار می گیرد. بسیاری از فرومونها، شاید بیشتر، از ترکیب خاصی از مولکولها تشکیل شدهاند، نه یک مولکول واحد.
« آدولف بوتناندت» از پاسخ بال زدن «پروانه ابریشم نر» به عنوان سنجش زیستی برای ردیابی فعالیت فرمون جنسی ماده در تقسیمات پروژه خود استفاده کرد و بعداً تأیید کرد که مولکول سنتز شده، «بمبیکول» همان فرومون است.
برای اطلاعات بیشتر(مصور)به این لینک مراجعه کنید:
وفاداری زنبورها به ملکه(دستان زنبوردار)نقش فورمون
و
مشاوره-روانشناسی