خانه مشاور

تفسیر المیزان، ج19. 
کلمه سدر به معنای جنس درخت سدر و کلمه سدرة به معنای یک درخت سدر است و کلمه منتهی –گویا- نام مکانی است و شاید مراد از آن منتهای آسمانها باشد به دلیل اینکه می فرماید: 
 جنة المأوی پهلوی آن است و ما می دانیم که جنت مأوی در آسمانها است چون در آیه ای فرموده است: "و فی السماء رزقکم و ما توعدون"(ذاریات، 22) (هم رزق شما در آسمان است و هم آن بهشتی که وعده داده شده اید.). اما اینکه این درخت سدره چه درختی است؟ در کلام خدای تعالی چیزی که تفسیرش کرده باشد نیافتیم. و مثل اینکه بنای خدای تعالی در اینجا بر آن است که به طور مبهم و با اشاره سخن بگوید؛ مؤید این معنا، جمله "اذ یغشی السدرة ما یغشی" است که در آن سخن از مستوری رفته است؛ در روایات هم تفسیر شده به درختی که فوق آسمان هفتم قرار دارد و اعمال بندگان خدا تا آنجا بالا می رود.

تفسیر هدایت، ج ‏14، ص 150. 
«در کنار درخت سدر (کنار) پایانی،» و آن درختی در آسمان هفتم است (از علیّ بن ابراهیم) «و قطر درخت به اندازه پیمودن صد سال از سال های دنیا برای عبور کردن از کنار آن است» از امام باقر (ع)، و شاید از آن روی به این نام خوانده شده که رساندن اعمال بندگان به آسمان در این جا به منتهی و پایان خود می رسد، و پایان محلّی است که یک آفریده خدا می تواند تا آن اندازه به خدا نزدیک شود. 
نیز گفته اند که: آن درخت طوبی است، و علی بن ابراهیم (رض) گفت: آن درختی است که «شیعیان در بهشت در سایه آن به گفتگوی با یکدیگر می نشینند»، و شاید برزخی میان عالم دنیا و عالم آخرت بوده باشد. 
  
ترجمه مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج ‏23، ص 389. 
 یعنی حضرت محمد (ص) جبرئیل (ع) را دید در حالتی که جبرئیل کنار سدرة المنتهی بود، و سدره درختی است بالای آسمان هفتم در طرف راست عرش که دانش هر فرشته ای به آن منتهی می شود و این از کلبی و مقاتل روایت شده است. 
و از ابن عباس و ضحاک نقل شده است که سدرة المنتهی چیزی است که آنچه از زمین به آسمان می رود منتهای معراجش آنجاست و آنچه از آسمان از فرمان الهی می‏آید به آنجا منتهی می گردد. 
بعضی هم گفته اند: ارواح شهدا تا آنجا بالا می روند. 
بعضی گفته اند: آنچه از بالای سدرة المنتهی نازل می گردد در سدرة قرار می گیرد و سپس از آنجا تحویل گرفته میشود، و نیز آنچه که از ارواح بمعراج می رود سدره نهایت معراج آنان است و از آنجا تحویل گرفته می شود. 
و منتهی بمعنی محل پایان یافتن است، و این درخت چون پایان عروج- فرشتگان است سدره به آن اضافه شده است. 
و از مقاتل نقل شده است که سدرة المنتهی همان درخت معروف (طوبی) است. 
و نیز گفته شده است که (سدره) درخت نبوّت است. 
                                   
ترجمه بیان السعادة، ج ‏13، ص 444. 
و آن نزد سدره‏ی که در آخر مقامات امکان واقع شده است بود و نامیدن درخت نور که در آخر مقامات قرار گرفته به «سدره» بدان جهت است که در آن مقام جز حیرت، ترس و دهشت چیزی نیست، و «سادر» کسی است که متحیّر باشد و آن درختی است در طرف راست عرش بالای آسمان هفتم، که علم هر ملایکه به آن منتهی می‏شود، اعمال خلایق از اولین و آخرین به آنجا منتهی می‏شود و ارواحی که بالا می‏روند به آنجا منتهی می‏شوند و کسی که مقیّد به قیود حدود باشد از آنجا فراتر نمی‏رود. 
و لذا جبرئیل در آن مقام گفت: اگر یک سر انگشت نزدیک‏تر می‏رفتم می‏سوختم و آن درخت طوبی است و آن درخت نبوّت است، چنانچه بالای آن درخت ولایت است. 
  
برگزیده تفسیر نمونه، ج ‏4، ص 580. 
در باره «سدرة المنتهی» هر چند در قرآن مجید توضیحی نیامده، ولی در اخبار و روایات اسلامی توصیفهای گوناگونی پیرامون آن آمده است این تعبیرات نشان می‏دهد که هرگز منظور درختی شبیه آنچه در زمین می‏بینیم نبود، بلکه اشاره به سایبان عظیمی است در جوار قرب رحمت حق که فرشتگان بر برگهای آن تسبیح می‏کنند و امتهائی از نیکان و پاکان در سایه آن قرار دارند.