جدول شهریه دانشگاهها درسال 1392

3) جداول شهريه ها:
3-1) جدول شهريه هاي دوره نوبت دوم (شبانه) دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالي:
- به استناد تصويب نامه شماره 5379/15 مورخ 1381/1/21 دفتر هيات‎هاي امنا و هيات مميزه مركزي و شوراي مركزي دانشگاه ها، شهريه ثابت و متغير رشته‏هاي تحصيلي دوره نوبت دوم (شبانه) گروه آموزشي غيرپزشكي دانشگاه ها و مؤسسات آموزش‏ عالي دولتي براي ورودي سال 1392 به شرح جدول ذيل خواهد بود: 

تبصره 1- شهريه متغير در هر سال تحصيلي به ميزان 10 درصد نسبت به مبلغ سال قبل افزايش مي يابد.

تبصره 2- شهريه ثابت براي ورودي‎هاي سال 1392 (92/7/1) تا پايان تحصيل آنان ثابت بوده و تغيير نخواهد كرد.

- پذيرفته‎شدگان ملزم به رعايت تعهدات مالي در قبال دانشگاه مربوطه خواهند بود.

جدول شهريه رشته هاي مختلف تحصيلي در مقاطع كارداني و كارشناسي دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالي كشور براي دوره نوبت دوم (شبانه) در سال تحصيلي 93-1392 (كليه مبالغ به ريال مي باشد)
دانشگاه هايگروه آموزشيشهريه ثابت (هر نيمسال تحصيلي)شهريه متغير براي هر واحد درسيشهريه دروس عملي، آزمايشگاهي و كارگاهي براي هر ساعت اجرا در هفتهشهريه هر واحد پروژه در صورت وجود در برنامه آموزشي
عموميپايه نظرياصلي و تخصصي (نظري)
اصفهان، تبريز، تهران، خوارزمي، شهيد باهنر كرمان، شهيد بهشتي، شهيد چمران اهواز، شيراز، صنعتي اصفهان، صنعتي اميركبير، صنعتي شريف، علم و صنعت ايران، علامه طباطبايي و فردوسي مشهدعلوم انساني1,500,000110,000170,000250,000150,000650,000
ساير گروه هاي آموزشي1,700,000110,000180,000300,000180,000650,000
ساير دانشگاه ها و مراكز آموزش عالي دولتيعلوم انساني1,100,000100,000150,000180,000120,000600,000
ساير گروه هاي آموزشي1,250,000100,000165,000200,000150,000600,000


3-2) جدول شهريه دانش آموختگان ليسانس متقاضي ادامه تحصيل مجدد در مقطع دكتري عمومي در دانشگاه هاي علوم پزشكي
شاخص ترم (انصراف)دكتري پزشكيدكتري داروسازيدكتري دندانپزشكي
نوع واحدنظريعمليثابتنظريعمليثابتنظريعمليثابت
تعداد واحد145114511451
هر واحد (1392)370,000745,0008,928,000360,000720,0008,400,000384,000770,0009,600,000
هزينه كل5,180,0003,725,0008,928,0005,040,0003,600,0008,400,0005,376,0003,850,0009,600,000
جمع كلهزينه يك نيمسال دكتري پزشكي با احتساب
14 واحد نظري و 5 واحد عملي و
شهريه ثابت: 17,833,000 ريال
هزينه يك نيمسال دكتري داروسازي با احتساب 14 واحد نظري و 5 واحد عملي و
شهريه ثابت: 17,040,000 ريال
هزينه يك نيمسال دكتري دندانپزشكي با احتساب 14 واحد نظري و 5 واحد عملي و
شهريه ثابت: 18,826,000 ريال

توضيحات:- شهريه ادامه تحصيل مجدد دانش آموختگان ليسانس در ليسانس رشته ديگر به ازاي هر نيمسال تحصيلي 18,000,000 ريال و در يك سال تحصيلي 36,000,000 ريال مي باشد.

- شهريه دوره روزانه يك سال تحصيلي براي داوطلبان اتباع خارجي پذيرفته شده در دانشكده ها و يا دانشگاه هاي علوم پزشكي سراسر كشور در مقطع كارداني (22,000,000 ريال)، در مقطع كارشناسي پيوسته (43,000,000 ريال)، مقطع دكتري رشته هاي پزشكي و داروسازي (98,000,000 ريال) و مقطع دكتري رشته دندانپزشكي (104,000,000 ريال) مي باشد.

- شهريه ثابت تا پايان دوره تحصيل ثابت، اما شهريه متغير سالانه بر اساس مصوبه هيأت امناي هر دانشگاه و مد نظر قرار داشتن نرخ تورم رسمي اعلام شده از سوي بانك مركزي جمهوري اسلامي ايران، محاسبه و اخذ خواهد گرديد.

- ضمنا دانشجويان موظفند هزينه استفاده از تسهيلات رفاهي مانند: خوابگاه، سلف سرويس، اياب و ذهاب و .... را بطور جداگانه به دانشگاه بپردازند.

- شهريه ها بر اساس چهار گروه دانشگاهي به شرح جدول ذيل و با تصويب هيأت امناي دانشگاه (در خصوص رشته) محاسبه مي گردد.

- سقف افزايش براي هر دانشگاه ثابت مي باشد. لذا دانشگاه هاي علوم پزشكي مي توانند با تصويب هيأت هاي امنا، رشته هاي پرهزينه را تا سقف هاي مشخص شده، افزايش دهند.

گروه بندي سال 92 دانشكده ها و دانشگاه هاي علوم پزشكي سراسر كشور براي اخذ شهريه كليه مقاطع تحصيلي
دانشگاه هاي علوم پزشكي گروهحداكثر سقف افزايش شهريهنام دانشكده و يا دانشگاه علوم پزشكي
يك20%اروميه، اصفهان، ايران، بابل، بقيه الله الاعظم(عج)، تبريز، تهران، جندي شاپور اهواز، زاهدان، زنجان، سمنان، شهيد بهشتي، شيراز، كاشان، كرمان، كرمانشاه، گيلان، مازندران، مشهد، همدان و يزد.
دو15%اراك، ارتش، اردبيل، بندرعباس، بيرجند، رفسنجان، شاهد (رشته هاي گروه پزشكي)، علوم بهزيستي و توانبخشي (رشته هاي گروه پزشكي)، قزوين، كردستان، گلستان و لرستان.
سه10%البرز، ايلام، بجنورد، بوشهر، جهرم، جيرفت، دزفول، زابل، سبزوار، شاهرود، شهركرد، فسا، قم، گناباد، ياسوج و مؤسسه غيرانتفاعي وارستگان ـ مشهد.
چهار5%آبادان، ايرانشهر، بم، بهبهان، تربت حيدريه، خلخال، خمين، ساوه، سيرجان، گراش، لارستان، مراغه و نيشابور.


3-3) شهريه دوره هاي نيمه حضوري:
شهريه دوره هاي نيمه حضوري براي كليه رشته هاي تحصيلي دوره هاي نيمه حضوري دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالي وابسته به وزارت علوم، تحقيقات و فنآوري براي ورودي‎هاي سال 1392 به ميزان 60% شهريه دوره نوبت دوم (شبانه) دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالي كشور مي باشد.


4-3) شهريه آموزشي نيمه حضوري دانشجويان ورودي مهر 92 دانشگاه پيام نور براي مراكز و واحدهاي مستقر در شهرهاي نواحي 1، 2، 3، 4 و 5
انواع شهريه ها
(به ريال)
گروه هاي آموزشي و نواحي
شهريه ثابتشهريه دروس نظري به ازاي هر واحددروس عملي به ازاي هر واحد درسي
دروس عموميدروس پايه نظريدروس اصلي و تخصصيعملي كم هزينهعملي پرهزينهپايان نامه
علوم انسانينواحي 1 و 2960,000111,000133,000144,000332,000443,0001,110,000
نواحي 3، 4 و 5770,000100,000122,000133,000332,000443,0001,110,000
علوم پايهنواحي 1 و 2960,000111,000144,000155,000443,000664,0001,110,000
نواحي 3، 4 و 5770,000100,000133,000149,000443,000664,0001,110,000
فني و مهندسي، كشاورزي، معماري و هنرنواحي 1 و 2960,000111,000150,000166,000443,000664,0001,110,000
نواحي 3، 4 و 5770,000100,000137,000144,000443,000664,0001,110,000
- شهريه متغير هر واحد درسي عملي که به صورت نيمه حضوري براي هر رشته عادي و چند بخشي ارائه مي شود مطابق جداول فوق مي باشد. شهريه دروسي كه از سوي دانشگاه به صورت خود خوان توسط دانشگاه ارائه شود برابر 50% كلاس هاي نيمه حضوري است.


5-3) جدول شهريه ثابت و متغير در مقاطع كارداني و كارشناسي دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالي غيرانتفاعي براي سال تحصيلي 93-1392
نوع دانشگاه يا مؤسسهگروه آموزشيشهريه ثابت (هر نيمسال تحصيلي)شهريه متغير براي هر واحد درسي (به ريال)شهريه دروس عملي، آزمايشگاهي و كارگاهي براي هر ساعت اجرا در هفتهشهريه هر واحد پروژه در صورت وجود در برنامه آموزشي
عموميپايه نظرياصلي و تخصصي (نظري)
دانشگاه هاي غيردولتي ـ غيرانتفاعيعلوم انساني2,600,000140,000200,000210,000170,000500,000
فني و مهندسي3,300,000140,000200,000240,000200,000500,000
ساير گروه هاي آموزشي2,800,000140,000200,000240,000200,000500,000
مؤسسات آموزش عالي غيردولتي ـ غيرانتفاعيعلوم انساني2,500,000120,000180,000190,000150,000500,000
فني و مهندسي3,150,000120,000180,000220,000180,000500,000
ساير گروه هاي آموزشي2,700,000120,000180,000220,000180,000500,000

تبصره 1- مبالغ شهريه هاي ثابت و متغير دوره هاي داير در مناطق آزاد 25% بيش از مبالغ فوق مي باشد.

تبصره 2- مبالغ شهريه مندرج در جدول فوق براي ورودي هاي سال 1392 بوده و در سال‎هاي آتي دريافت شهريه از كليه دانشجويان (ورودي هاي همان سال) مطابق شهريه اعلام شده در دفترچه راهنماي شماره 2 آزمون همان سال خواهد بود.

تبصره 3- مبالغ شهريه ثابت دانشجويان ورودي سال هاي قبل از 1392 هيچ افزايشي نداشته و ميزان شهريه متغير اين دانشجويان 10% نسبت به سال تحصيلي 92-1391 افزايش خواهد يافت.


6-3) جدول شهريه هاي ثابت و متغير مؤسسات آموزش عالي غيردولتي - غيرانتفاعي براي مقطع كارشناسي در دوره هاي مجازي (رايانه اي) در سال تحصيلي 93-1392
رديفگروه آموزشيشهريه ثابت (هر نيمسال تحصيلي)شهريه متغير براي هر واحد درسي (به ريال)شهريه هر واحد پروژه در صورت وجود در برنامه آموزشي
عموميپايه (نظري)اصلي و تخصصي (نظري)
1علوم انساني2,000,000120,000140,000170,000300,000
2ساير گروه هاي آموزشي2,400,000120,000170,000200,000300,000
تمامي جداول فوق، كلي است و شامل شهريه كليه دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالي غيردولتي - غيرانتفاعي در كليه رشته هاي تحصيلي مي باشد.

شهریه "ارشد"دانشگاهها در دوره شبانه"نوبت دوم" دولتی وغیردولتی

حوزه و دانشگاه
جدول شهریه‌های دانشگاههای غیردولتی و شبانه اعلام شد/ اعمال شهریه‌های جدید از مهر
مدیر کل دفتر گسترش وزارت علوم، مهمترین جزئیات شهریه دانشجویان نوبت دوم مراکز آموزش عالی و دانشگاههای دولتی و دانشگاهها و موسسات آموزش عالی غیردولتی را در مقطع کارشناسی ارشد اعلام کرد و گفت: شهریه های جدید از مهرماه اعمال می شود.

ابوالفضل حسنی در گفتگو با خبرنگار مهر، با اشاره به تصویب مبلغ شهریه دانشجویان نوبت دوم در مقطع کارشناسی ارشد، جزئیات این افزایش قیمتها را اعلام کرد و از میزان افزایش این مبلغ در دانشگاهها و موسسات آموزش غیردولتی غیرانتفاعی برای مقطع ارشد خبر داد.

وی با اشاره به دانشگاههایی که این افزایش شهریه برای نوبت دومشان (شبانه) اعمال شده، گفت: شهریه نوبت دوم دانشگاهها و مراکز آموزش عالی دولتی در مقطع کارشناسی ارشد برای دانشگاههای برتر اصفهان، تهران، تبریز، تربیت مدرس، خوارزمی تهران، شهید بهشتی، شیراز، صنعتی اصفهان، صنعتی امیر کبیر، صنعتی شریف، علم و صنعت ایران و فردوسی مشهد و سایر دانشگاههایی که در رده 20 دانشگاه برتر کشور قرار دارند، اعلام شد.

جزئیات جدول شهریه این دانشگاهها به این شرح اعلام شد:

شهریه نوبت دوم ارشد دانشگاههای برتر

نام گروهشهریه ثابتشهریه متغیرپایان نامه نظریپایان نامه آزمایشگاهی یا کارگاهی
 علوم انسانی450.000 تومان800.00 تومان200.000 تومان300.000 تومان
سایر گروههای آموزشی500.000 تومان120.000 تومان200.000 تومان300.000 تومان

وی گفت: در صورتیکه در برنامه آموزشی دانشجویان نوبت دوم، دروس عملی گنجانده شده باشد، شهریه معادل 1.5 برابر دروس نظری محاسبه می شود.

این مقام مسئول وزارت علوم در ادامه به میزان شهریه نوبت دوم دانشجویان کارشناسی ارشد سایر دانشگاهها و موسسات آموزش عالی دولتی بر اساس جدول ذیل اشاره کرد.

شهریه نوبت دوم ارشد سایر دانشگاهها

نام گروهشهریه ثابتشهریه متغیرپایان نامه نظریپایان نامه آزمایشگاهی یا کارگاهی
علوم انسانی360.000 تومان700.00 تومان200.000 تومان250.000 تومان
سایر گروههای آموزشی400.000 تومان800.00 تومان200.000 تومان250.000 تومان

به گفته مدیر کل گسترش، اگر در برنامه آموزشی دانشجویان نوبت دوم، دروس عملی گنجانده شده باشد، شهریه معادل 1.5 برابر دروس نظری محاسبه می شود.

حسنی در ادامه به شهریه دانشگاههای غیردولتی غیرانتفاعی در مقطع کارشناسی ارشد اشاره کرد.

جدول شهریه دانشگاههای غیرانتفاعی ارشد

نام گروهشهریه ثابتشهریه متغیرپایان نامه نظریپایان نامه آزمایشگاهی یا کارگاهی
علوم انسانی400.000 تومان700.00 تومان200.000 تومان250.000 تومان
سایر گروههای آموزشی450.000 تومان800.00 تومان200.000 تومان250.000 تومان

وی تاکید کرد: در صورتیکه در برنامه آموزشی دانشجویان این دانشگاهها، دروس عملی گنجانده شده باشد، شهریه معادل 1.5 برابر دروس نظری محاسبه می شود.

مدیر کل دفتر گسترش وزارت علوم همچنین به شهریه مقطع کارشناسی ارشد در موسسات آموزش عالی غیردولتی غیرانتفاعی نیز اشاره کرد.

جدول شهریه موسسات آموزش عالی غیردولتی غیرانتفاعی در ارشد

نام گروهشهریه ثابتشهریه متغیرپایان نامه نظریپایان نامه آزمایشگاهی یا کارگاهی
علوم انسانی360.000 تومان65.000 تومان200.000 تومان250.000 تومان
سایر گروههای آموزشی400.000 تومان75.000 تومان200.000 تومان250.000 تومان

حسنی یادآور شد: اگر در برنامه آموزشی دانشجویان نوبت دوم، دروس عملی گنجانده شده باشد، شهریه معادل 1.5 برابر دروس نظری محاسبه می شود.

به گفته این مقام مسئول وزارت علوم، دریافت مبالغ فوق از مهرماه سال جاری در دانشگاهها عملیاتی خواهد شد.

شهریه دانشگاهها /دولتی وغیردولتی

مدیر کل دفتر گسترش وزارت علوم، مهمترین جزئیات شهریه دانشجویان نوبت دوم مراکز آموزش عالی و دانشگاههای دولتی و دانشگاهها و موسسات آموزش عالی غیردولتی را در مقطع کارشناسی ارشد اعلام کرد و گفت: شهریه های جدید از مهرماه اعمال می شود.
آفتاب: به گزارش مهر، ابوالفضل حسنی با اشاره به تصویب مبلغ شهریه دانشجویان نوبت دوم در مقطع کارشناسی ارشد، جزئیات این افزایش قیمتها را اعلام کرد و از میزان افزایش این مبلغ در دانشگاهها و موسسات آموزش غیردولتی غیرانتفاعی برای مقطع ارشد خبر داد.

وی با اشاره به دانشگاههایی که این افزایش شهریه برای نوبت دومشان (شبانه) اعمال شده، گفت: شهریه نوبت دوم دانشگاهها و مراکز آموزش عالی دولتی در مقطع کارشناسی ارشد برای دانشگاههای برتر اصفهان، تهران، تبریز، تربیت مدرس، خوارزمی تهران، شهید بهشتی، شیراز، صنعتی اصفهان، صنعتی امیر کبیر، صنعتی شریف، علم و صنعت ایران و فردوسی مشهد و سایر دانشگاههایی که در رده 20 دانشگاه برتر کشور قرار دارند، اعلام شد.

جزئیات جدول شهریه این دانشگاهها به این شرح اعلام شد:

شهریه نوبت دوم ارشد دانشگاههای برتر

نام گروهشهریه ثابتشهریه متغیرپایان نامه نظریپایان نامه آزمایشگاهی یا کارگاهی
 علوم انسانی450.000 تومان800.00 تومان200.000 تومان300.000 تومان
سایر گروههای آموزشی500.000 تومان120.000 تومان200.000 تومان300.000 تومان

وی گفت: در صورتیکه در برنامه آموزشی دانشجویان نوبت دوم، دروس عملی گنجانده شده باشد، شهریه معادل 1.5 برابر دروس نظری محاسبه می شود.

این مقام مسئول وزارت علوم در ادامه به میزان شهریه نوبت دوم دانشجویان کارشناسی ارشد سایر دانشگاهها و موسسات آموزش عالی دولتی بر اساس جدول ذیل اشاره کرد.

شهریه نوبت دوم ارشد سایر دانشگاهها

نام گروهشهریه ثابتشهریه متغیرپایان نامه نظریپایان نامه آزمایشگاهی یا کارگاهی
علوم انسانی360.000 تومان700.00 تومان200.000 تومان250.000 تومان
سایر گروههای آموزشی400.000 تومان800.00 تومان200.000 تومان250.000 تومان

به گفته مدیر کل گسترش، اگر در برنامه آموزشی دانشجویان نوبت دوم، دروس عملی گنجانده شده باشد، شهریه معادل 1.5 برابر دروس نظری محاسبه می شود.

حسنی در ادامه به شهریه دانشگاههای غیردولتی غیرانتفاعی در مقطع کارشناسی ارشد اشاره کرد.

جدول شهریه دانشگاههای غیرانتفاعی ارشد

نام گروهشهریه ثابتشهریه متغیرپایان نامه نظریپایان نامه آزمایشگاهی یا کارگاهی
علوم انسانی400.000 تومان700.00 تومان200.000 تومان250.000 تومان
سایر گروههای آموزشی450.000 تومان800.00 تومان200.000 تومان250.000 تومان

وی تاکید کرد: در صورتیکه در برنامه آموزشی دانشجویان این دانشگاهها، دروس عملی گنجانده شده باشد، شهریه معادل 1.5 برابر دروس نظری محاسبه می شود.

مدیر کل دفتر گسترش وزارت علوم همچنین به شهریه مقطع کارشناسی ارشد در موسسات آموزش عالی غیردولتی غیرانتفاعی نیز اشاره کرد.

جدول شهریه موسسات آموزش عالی غیردولتی غیرانتفاعی در ارشد

نام گروهشهریه ثابتشهریه متغیرپایان نامه نظریپایان نامه آزمایشگاهی یا کارگاهی
علوم انسانی360.000 تومان65.000 تومان200.000 تومان250.000 تومان
سایر گروههای آموزشی400.000 تومان75.000 تومان200.000 تومان250.000 تومان

حسنی یادآور شد: اگر در برنامه آموزشی دانشجویان نوبت دوم، دروس عملی گنجانده شده باشد، شهریه معادل 1.5 برابر دروس نظری محاسبه می شود.

به گفته این مقام مسئول وزارت علوم، دریافت مبالغ فوق از مهرماه سال جاری در دانشگاهها عملیاتی خواهد شد.

هزینه تحصیل دردانشگاه های خارجی

افزایش هزینه‌های تحصیل در مقاطع دکتری؛

آیا تحصیل در دانشگاه‌های پولی مقرون به صرفه است؟

گروه فرهنگی کیوان سرافرازی - امروز دیگر فراهم آمدن فرصت ادامه تحصیل در عصری که هر از چندی خبر از پیشرفتهای علمی از گوشه و کنار جهان به‌گوش می‌رسد، برای بسیاری از جوانان که پیشرفت و موفقیتهای آینده خود را در گرو تحصیلات عالیه می‌دانند، به دغدغه ای همیشگی تبدیل شده است.


این در حالی است که شهریه‌های گزافی که دانشگاههای داخل از دانشجویان مطالبه می‌کنند، از یکسو و مقایسه امکانات و شهریه‌های این دانشگاه‌ها با دانشگاه‌های خارجی چاره ای جز تحصیل در خارج کشور برای این گروه باقی نمی گذارد.
در شرایطی که گویا تحصیل دانشجویان در خارج از کشور حساسیتهای ویژه ای را بویژه در خصوص خروج ارز از کشور برای مسؤولان ایجاد کرده است، هنوز آمار یکسانی از دانشجویانی که در آن سوی مرزها به تحصیل مشغولند، وجود ندارد. 
آبان ماه سال گذشته بود که کامران دانشجو از تحصیل بیش از 80 هزار دانشجوی ایرانی که 80 درصدشان در مقطع کارشناسی به تحصیلات خود ادامه می‌دهند، در خارج از کشور خبر داد . 
وی مدعی بود، طی سه دهه گذشته 12 هزار و 500 نفر با عنوان بورسیه به خارج کشور رفته‌اند که تنها 400 نفر آنان پس از اتمام تحصیلات خود به کشور بازنگشته اند. این در حالی است که تیرماه امسال حجت‌الاسلام نظام‌زاده، نماینده مقام معظم رهبری در امور دانشجویان ایرانی آسیا و اقیانوسیه، آمار دانشجویان ایرانی را که در خارج از کشور تحصیل می‌کنند حدود 110 هزار نفر اعلام کرد.
چندی پیش نیز مدیرکل بورس و امور دانشجویان خارج کشور از افزایش خروج متقاضیان تحصیلات تکمیلی از کشور طی سه سال اخیر خبر داده و با ابراز نگرانی نسبت به این موضوع گفته بود، بسیاری از دانشجویان ایرانی که متقاضی تحصیل در تحصیلات تکمیلی هستند، به دلیل محدودیت ظرفیت این مقاطع در کشور برای تحصیل به خارج می‌روند. 
وی گفته بود: به عنوان مثال امسال 170 هزار نفر برای آزمون دکتری ثبت نام کرده‌اند که تنها 6 تا 7 درصد آنان پذیرفته می‌شوند و بقیه شانس تحصیل را ندارند و به همین دلیل از کشور خارج می‌شوند که بیشتر آنان جزو نخبگان علمی و استعدادهای کشور هستند.
وی می‌گفت: بر اساس آمار طی 6 ماه گذشته 20 هزار دانشجوی ایرانی شاغل به تحصیل در دانشگاه‌های خارج از کشور 200 میلیون دلار ارز دانشجویی از کشور خارج کرده‌اند که جای نگرانی دارد. 
مسلمی نایینی به ترتیب مالزی ، آمریکا، کانادا، انگلیس، هند و ترکیه را مقصد دانشجویان ایرانی ذکر می‌کند و می‌گوید: بسیاری از کشورها نظیر مالزی و حتی برخی از کشورهای پیشرفته نظیر آمریکا دانشجویان ایرانی را برای تحصیل در دانشگاه هایشان بورسیه می‌کنند و هزینه تحصیل آنان را می‌پردازند و از آنان تا پایان تحصیل حمایتهای مالی می‌کنند.
بنا بر اظهارات مسؤولان وزارت علوم هزینه ای که برای دانشجویان بورسیه (برای خانواده سه نفری طی چهار سال) پرداخت می‌شود، 150 تا 300 میلیون تومان است و هزینه دانشجویان آزاد نیز بسته به مقطع تحصیلی، کشور مقصد و ... متغیر است.
بیشتر متخصصان و نخبگان ایرانی مقیم خارج از کشور در رشته‌های فنی و مهندسی، علوم پزشکی، علوم انسانی و علوم پایه تحصیل کرده و یا دانش آموخته شده اند.
آمارهای رسمی منتشر شده می‌گوید، در سال گذشته حدود 40 هزار داوطلب شرکت در آزمون دکتری بوده اند. اما از آنجا که امکان پذیرش بخش قابل ملاحظه ای از این داوطلبان به دلیل ظرفیت محدود پذیرش در مقاطع بالا وجود ندارد، همین مسأله باعث می‌شود از میان این جمعیت داوطلب تنها تعداد بسیار اندکی وارد دانشگاه دولتی و یا حتی دانشگاه آزاد شوند و البته آنچه در سالهای گذشته نگرانی‌های بسیاری را در این خصوص ایجاد کرده ، ادامه تحصیل بازماندگان از ادامه تحصیل در دانشگاه‌های داخل است که ترجیح می‌دهند، پولشان را به جیب دانشگاه‌های خارجی بریزند که دانشجویان را نه به صورت بورسیه و رایگان، بلکه با دریافت شهریه پذیرش می‌کنند. شاید همین موضوع است که باعث شده مسؤولان وزارت علوم جذب دانشجویان پولی در دانشگاه‌های داخلی را در دستور کار خود قرار دهند موضوعی که افزون بر اعتراضهای بسیار برای این وزارتخانه هزینه‌های بسیاری را نیز به دنبال داشته است.
اما گویا این راهکار نیز به دلیل افزایش سقف شهریه‌ها راه به جایی نخواهد برد . برای مثال بتازگی سقف شهریه دوره دکتری پولی در دانشگاه تهران برای رشته‌های علوم انسانی 45 میلیون تومان ، فنی مهندسی و علوم تجربی 55 میلیون تومان و سقف شهریه‌دوره‌های شبانه دکتری بر اساس رشته مربوطه 45 تا 55 میلیون تومان تعیین شده است. 
این در حالی است که هزینه دوره دکتری شبانه سال گذشته بین 16 تا 21 میلیون بوده است و این یعنی افزایش حدود سه برابری شهریه ها. 
در این میان در حالی که مسؤولان وزارت علوم معتقدند، این هزینه نسبت به سایر کشورها کمتر است؛ و وزیر علوم نیز در مصاحبه ای حداقل هزینه تحصیل در خارج از کشور را 250 تا 300 میلیون عنوان کرده است، بررسی‌ها خلاف این را می‌گوید؛ برای مثال تحصیل در اغلب دانشگاه‌های آلمان رایگان است و به جز تعداد اندکی دانشگاه که در هر نیم سال به صورت میانگین 500 یورو دریافت می‌کنند، بقیه همه هزینه صرف مصارف جانبی می‌شود. با احتساب 10 ترم تحصیل هم این هزینه به 50 میلیون نخواهد رسید. هزینه تحصیل در سوئد مشمول مقاطع لیسانس و فوق لیسانس بوده و مقطع دکتری رایگان است و حتی در شرایطی دانشجویان دکتری به ازای کار تحقیقات‌و یا تدریس حقوق دریافت می‌کنند. هزینه تحصیل در این کشور از70 هزار کرون سوئد تا 200 هزار کرون متفاوت است.
در کانادا نیز سالیانه تنها برای تحصیل 12 تا 15 هزار دلار هزینه می‌شود که با احتساب مدت دوسال برای اخذ مدرک دکتری این هزینه به 24 تا 30 هزار دلار افزایش می‌یابد. 
در کشور آمریکا نیز این هزینه از 25 تا 40 هزار دلار متغیراست.
در کشور‌های آسیایی هزینه مقاطع بالاتر کمتر از مقاطع پایین تر است؛ مثلاً هزینه تحصیل در مقطع دکتری در کشور مالزی ترمی یک میلیون تومان است ، هزینه تحصیل در دانشگاه جواهر لعل نهرو هندوستان 8 هزار دلار است که در دوره‌های کارشناسی و کارشناسی ارشد این عدد تا نصف کاهش می‌یابد. 
دوره پزشکی تخصصی دانشگاه ارمنستان و نیز دوره‌های دکتری رشته‌های انسانی برای هر سال 4500 دلار از دانشجویان دریافت می‌کند. 
هزینه تحصیل در دانشگاه معماری و ساختمان آذربایجان برای دوره دکتری در هر ترم 600 دلار و برای دوره‌های لیسانس (مهندسی) 300 دلار است. 
با این شرایط آیا تحصیل در دانشگاه‌های پولی داخل مقرون به صرفه تر است یا تحصیل در دانشگاه‌های خارج کشور؟

روزنا مه قدس1391/05/01